DHT11, SHT11 ve DS18B20 Karşılaştırması: Hangi Sensörü Seçmeli?
Arduino veya ESP32 ile sıcaklık ölçmek isteyen hemen herkes ilk aşamada üç isimle karşılaşır: DHT11, SHT11 ve DS18B20. Üçü de dijital çıkış verir ve sizi analog ölçüm ayrıntılarıyla uğraştırmaz. Ancak ölçtükleri büyüklük, doğrulukları ve haberleşme yöntemleri birbirinden oldukça farklıdır. Bu yazıda üç sensörü teknik özellikleriyle karşılaştırıyor, hangi projede hangisinin daha doğru bir seçim olduğunu anlatıyoruz.
1. Üç Sensörü Kısaca Tanıyalım
✔️ DHT11, sıcaklık ve bağıl nemi birlikte ölçen, düşük maliyetli bir sensördür ve başlangıç projelerinde en sık tercih edilen modeldir.
✔️ SHT11, Sensirion’un sıcaklık ve nem sensörüdür; DHT11’e göre daha geniş bir ölçüm aralığı ve daha yüksek doğruluk sunar.
✔️ DS18B20 yalnızca sıcaklık ölçer, nem ölçmez. Geniş sıcaklık aralığı ve 1-Wire haberleşmesiyle öne çıkar.
DS18B20, TO-92 kılıflı bir entegre olarak bulunduğu gibi kablolu ve su geçirmez bir prob hâlinde de satılır. Bu nedenle sıvı içinde ya da dış ortamda ölçüm gereken projelerde sıkça kullanılır.
2. Teknik Özelliklerin Karşılaştırması
Aşağıdaki değerler üreticilerin datasheet’lerinde verilen tipik değerlerdir. Modül üreticisine ve sensör sürümüne göre küçük farklar olabilir:
| Özellik | DHT11 | SHT11 | DS18B20 |
|---|---|---|---|
| Ölçtüğü büyüklük | Sıcaklık ve nem | Sıcaklık ve nem | Yalnızca sıcaklık |
| Sıcaklık aralığı | 0 °C ile 50 °C arası | −40 °C ile +123,8 °C arası | −55 °C ile +125 °C arası |
| Sıcaklık doğruluğu | ±2 °C | ±0,4 °C (25 °C’de, tipik) | ±0,5 °C (−10 °C ile +85 °C arasında) |
| Nem aralığı | %20–90 bağıl nem | %0–100 bağıl nem | Yok |
| Nem doğruluğu | ±%5 | ±%3 (tipik) | Yok |
| Çözünürlük | 1 °C ve %1 | 14 bit sıcaklık, 12 bit nem | 9–12 bit, ayarlanabilir (12 bitte 0,0625 °C) |
| Besleme gerilimi | 3–5,5 V | 2,4–5,5 V | 3,0–5,5 V |
| Haberleşme | Tek hatlı, üreticiye özel protokol | İki hatlı (DATA ve SCK) seri arayüz | 1-Wire |
| Ölçüm süresi / sıklığı | En fazla saniyede bir okuma | 14 bitte en fazla yaklaşık 320 ms | 12 bitte en fazla 750 ms |
| Aynı hatta birden fazla sensör | Hayır | Hayır | Evet (64 bit seri numarası ile) |
Tablodan da görüldüğü gibi DHT11 en basit ve en az hassas seçenektir. SHT11 nem ölçümünde, DS18B20 ise geniş sıcaklık aralığı ve çok noktalı ölçümde öne çıkar.
3. Haberleşme Farkları ve Bağlantı
✔️ DHT11 tek bir veri hattı kullanır; ancak bu hat Maxim’in 1-Wire protokolü değildir, üreticinin zamanlamaya dayalı kendi protokolüdür. Veri hattına bir pull-up direnci gerekir ve hazır modüllerde bu direnç çoğunlukla kartın üzerinde bulunur.
✔️ SHT11, DATA ve SCK olmak üzere iki hat kullanır. Yapısı I2C’ye benzese de standart I2C ile uyumlu değildir. Bu nedenle Wire kütüphanesiyle doğrudan okunmaz; SHT1x serisi için yazılmış bir kütüphane kullanılır.
✔️ DS18B20, 1-Wire protokolüyle çalışır ve veri hattına genellikle 4,7 kΩ’luk bir pull-up direnci bağlanır. Her sensörün kendine özgü 64 bit seri numarası olduğu için aynı pine birden fazla sensör bağlanabilir.
DS18B20’nin aynı hat üzerinde nasıl çoğaltıldığını 1-Wire protokolü yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. DHT11 ve DS18B20’nin Arduino’ya bağlantısı ve örnek kodları için de DHT11 ve DS18B20 ile sıcaklık ve nem ölçümü yazımıza göz atabilirsiniz.
Üç sensör de 3,3 V ile çalışabildiği için ESP32 ve STM32 gibi 3,3 V’luk kartlarla seviye dönüştürücü kullanmadan çalıştırılabilir. Bu durumda sensörü kartın 3,3 V çıkışından besleyin ve pull-up direncini de 3,3 V’a bağlayın.
Örnek: Bir seradaki beş farklı noktanın sıcaklığını izlemek istediğinizi düşünün. DHT11 veya SHT11 kullanırsanız her sensör için ayrı bir veri pini ayırmanız gerekir. DS18B20 kullanırsanız beş sensörü de tek bir pine bağlayabilir ve seri numaraları sayesinde her birini ayrı ayrı okuyabilirsiniz.
4. Hangi Projede Hangisi?
✔️ DHT11: Oda sıcaklığı ve nem göstergeleri, eğitim amaçlı projeler ve hassasiyetin çok önemli olmadığı ev otomasyonu uygulamaları.
✔️ SHT11: Sera, kuluçka makinesi ve depo izleme gibi nem değerinin daha doğru ölçülmesi gereken projeler.
✔️ DS18B20: Akvaryum, su deposu, buzdolabı ve dış ortam gibi sıfırın altına inen ya da sıvı içinde ölçüm gerektiren uygulamalar ile çok noktalı sıcaklık ölçümü.
Örnek: Bir kuluçka makinesi yaptığınızı ve hem sıcaklığı hem de nemi dar bir aralıkta tutmanız gerektiğini düşünün. DHT11’in ±2 °C’lik sıcaklık ve ±%5’lik nem hata payı bu iş için fazla olabilir. Böyle bir projede SHT11 daha güvenilir bir seçimdir. Gerekirse sıcaklığı ayrıca bir DS18B20 ile ölçerek iki sonucu karşılaştırabilirsiniz.
5. Sık Karşılaşılan Hatalar
✔️ DHT11’i saniyede birden fazla kez okumaya çalışmak; bu durumda sensör hatalı ya da boş değer döndürebilir.
✔️ DS18B20’nin veri hattına pull-up direnci bağlamayı unutmak; bu durumda sensör bulunamaz ve kütüphane −127 °C gibi geçersiz bir değer döndürür.
✔️ SHT11’i standart bir I2C cihazı gibi Wire kütüphanesiyle okumaya çalışmak.
✔️ Sensörü regülatör, işlemci veya röle bobini gibi ısınan parçaların hemen yanına yerleştirmek; bu durumda ölçüm sonucu gerçek ortam sıcaklığından sapar.
✔️ Nem sensörünü kapalı bir kutuya hava akışı olmadan yerleştirmek; sensör kutunun içindeki nemi ölçer, ortamın nemini değil.
Bu modellerin dışındaki seçenekleri ve termostat modüllerini Sıcaklık / Nem kategorimizde inceleyebilirsiniz.
Sonuç
DHT11, SHT11 ve DS18B20 aynı işi yapıyor gibi görünse de farklı ihtiyaçlara yöneliktir. Basit bir oda göstergesi veya ilk proje için DHT11 yeterlidir. Nemin daha doğru ölçülmesi gerekiyorsa SHT11’i, geniş sıcaklık aralığı, sıvı içinde ölçüm ya da tek hatta çok sayıda sensör gerekiyorsa DS18B20’yi tercih edin. Projenizin ölçüm aralığını ve kabul edebileceğiniz hata payını baştan belirlerseniz doğru sensörü seçmek oldukça kolaylaşır.