DHT11 ve DS18B20 ile Sıcaklık Nem Ölçümü

15-11-2026 14:19
DHT11 ve DS18B20 ile Sıcaklık Nem Ölçümü

Sıcaklık ve nem ölçümü; ev otomasyonu, kuluçka makinesi, kompost, depo ve oda izleme projelerinin neredeyse hepsinde karşınıza çıkar. En popüler iki sensör farklı şekillerde çalışır: DHT11 sıcaklığın yanında bağıl nemi de ölçer; su geçirmez DS18B20 ise 1-Wire üzerinden yalnızca sıcaklık ölçer, ancak ıslak ve zorlu ortamlarda çok daha iyi sonuç verir. İkisini de Arduino’ya bağlamak kolaydır; hangisini seçeceğiniz, kullanım ortamına ve ihtiyaç duyduğunuz hassasiyete bağlıdır.

Bu yazıda iki sensörün hangi durumlarda öne çıktığını, nasıl bağlandığını ve kısa örneklerle nasıl okunduğunu karşılaştırmalı olarak anlatıyoruz.


DHT11 ve DS18B20 Nedir?

DHT11 sıcaklık nem sensörü, tek bir veri hattı üzerinden hem sıcaklık hem de bağıl nem bilgisi gönderen ve hobi projelerinde çok yaygın kullanılan bir modüldür. Üretici verilerine göre ölçüm aralığı yaklaşık 0–50 °C ve %20–90 bağıl nemdir; çözünürlüğü ve doğruluğu laboratuvar tipi bir probdan düşüktür. Oda, basit sera uygulamaları ve “eşik aşılınca uyarı ver” gibi işler için genellikle yeterlidir. Haberleşmesi Dallas 1-Wire değil, DHT ailesine özgü tek hatlı bir protokoldür. Arduino’da Adafruit DHT veya benzeri bir kütüphane bu protokolün ayrıntılarıyla sizi uğraştırmaz.

Su geçirmez DS18B20 dijital ısı sensörü ise Maxim/Dallas 1-Wire ailesine aittir. Ölçüm aralığı −55 ile +125 °C arasındadır; çözünürlüğü 9 ile 12 bit arasında ayarlanabilir. Her birinin kendine ait 64 bitlik bir adresi olduğu için aynı veri hattına birden fazla DS18B20 bağlanabilir. Su geçirmez kılıflı sürümü; boru, akvaryum, dış ortam veya toprak içi ölçümler için DHT11’den çok daha uygundur. Nem ölçmez; nem ölçümü de gerekiyorsa yanına ayrı bir nem sensörü eklenir.

Özellik DHT11 DS18B20
Ölçtüğü büyüklük Sıcaklık ve bağıl nem Yalnızca sıcaklık
Tipik aralık Yaklaşık 0–50 °C, %20–90 RH Yaklaşık −55…+125 °C
Arayüz DHT tek tel protokolü 1-Wire
Aynı hatta çoklu cihaz Pratik değil Evet, her çipin adresi vardır
Islak ortam Açık modül, uygun değil Su geçirmez kılıflı sürüm uygun

Daha hassas nem ölçümü için SHT ailesi gibi I2C nem sensörleri de tercih edilebilir; bu yazıda ise en sık kullanılan bu iki modelin doğru kullanımını ele alıyoruz. Diğer ürün seçenekleri için sıcaklık ve nem kategorisine bakabilirsiniz.


DHT11 Nasıl Bağlanır?

Hazır modüllerde genellikle üç pin bulunur: VCC, DATA ve GND (modülsüz sensörde dördüncü bir pin vardır ve boşta bırakılır). Çoğu modül 3,3–5 V arasında çalışır; modülünüzün üzerindeki yazıları kontrol edin. DATA pini Arduino’nun herhangi bir dijital pinine bağlanabilir. Veri hattında pull-up direnci gerekir; birçok modülün üzerinde bu direnç zaten bulunur. Modülsüz DHT11 kullanıyorsanız DATA ile VCC arasına 4,7 kΩ veya 10 kΩ’luk bir pull-up direnci ekleyin.

DHT11, art arda yapılan okumalar arasında bir süre beklemeyi gerektirir. Saniyede birden fazla okuma yapmak hem gereksizdir hem de hatalı sonuçlara yol açar. Ekranda 0, NaN veya sürekli aynı değer görüyorsanız önce kabloları, pull-up direncini ve okuma aralığını kontrol edin; ardından kodda sensör tipinin (DHT11 veya DHT22) doğru seçildiğinden emin olun.

#include <DHT.h>
#define DHTPIN 2
#define DHTTYPE DHT11
DHT dht(DHTPIN, DHTTYPE);

void setup() {
  Serial.begin(9600);
  dht.begin();
}

void loop() {
  delay(2000);
  float nem = dht.readHumidity();
  float sicaklik = dht.readTemperature();
  if (isnan(nem) || isnan(sicaklik)) {
    Serial.println("DHT okunamadi");
    return;
  }
  Serial.print("Sicaklik: ");
  Serial.print(sicaklik);
  Serial.print(" C  Nem: ");
  Serial.print(nem);
  Serial.println(" %");
}

DS18B20 Nasıl Bağlanır?

Su geçirmez probun kablosunda genellikle üç tel bulunur: kırmızı VCC (5 V veya 3,3 V), siyah GND ve sarı (veya beyaz) DATA. DATA ile VCC arasına 4,7 kΩ’luk bir pull-up direnci bağlanır; bu direnç 1-Wire hattı için zorunludur, unutulursa okumalar hatalı veya kararsız olur. Parazitik besleme adı verilen, VCC kullanmadan iki telle yapılan bağlantı da mümkündür; ancak ilk projede üç telli, harici beslemeli bağlantı daha az sorun çıkarır.

Arduino’da genellikle OneWire ve DallasTemperature kütüphaneleri kullanılır. Aynı hatta ikinci bir prob eklemek için DATA tellerini birleştirir ve her sensörü kendi adresiyle okursunuz. İlk denemede tek prob yeterlidir; daha sonra adresleri Seri Monitör’e yazdırarak hangi probun hangi noktada olduğunu eşleştirebilirsiniz.

#include <OneWire.h>
#include <DallasTemperature.h>

#define ONE_WIRE_PIN 3
OneWire oneWire(ONE_WIRE_PIN);
DallasTemperature sensorler(&oneWire);

void setup() {
  Serial.begin(9600);
  sensorler.begin();
}

void loop() {
  sensorler.requestTemperatures();
  float sicaklik = sensorler.getTempCByIndex(0);
  if (sicaklik == DEVICE_DISCONNECTED_C) {
    Serial.println("DS18B20 okunamadi");
  } else {
    Serial.print("Sicaklik: ");
    Serial.print(sicaklik);
    Serial.println(" C");
  }
  delay(1000);
}

Okunan Değeri Göstermek ve Kullanmak

İlk test için Seri Monitör yeterlidir. Kalıcı bir gösterge için 128x64 0.96 OLED ekran (I2C) az pin kullanır ve ev içi panolarda kolayca okunur. Kontrol tarafında ise bir eşik değer belirleyip röle ile fan, ısıtıcı veya uyarı lambasını çalıştırabilirsiniz. Kararı tek bir ölçüme bağlamak yerine birkaç ölçümün ortalamasını almak veya “eşik birkaç saniye boyunca aşıldıysa” kuralını kullanmak, rölenin sürekli açılıp kapanmasını önler.

DS18B20 ile sıvı sıcaklığı ölçüyorsanız ve prob kablosunu klemensle uzatıyorsanız ek yerlerini mutlaka izole edin. DHT11’i güneş alan bir kutuya veya buharlı bir ortama koymayın; hem ölçüm aralığının dışına çıkar hem de nem değerleri hatalı olur.


Hangisini Seçmeli?

✔️ Oda veya sera için hem sıcaklık hem de nem ölçümü: DHT11 ile başlayabilirsiniz.
✔️ Su, dış ortam, uzun kablo, birden fazla ölçüm noktası: DS18B20.
✔️ Hassas nem ölçümü veya endüstriyel kalibrasyon: DHT11 bu iş için yetersiz kalır, daha uygun bir nem sensörü seçin.


Sonuç

DHT11, tek bir veri hattı üzerinden ev ortamına uygun aralıkta sıcaklık ve nem ölçer; DS18B20 ise ıslak ortamlarda ve çok noktalı ölçümlerde daha iyi bir seçimdir. Her ikisinde de pull-up direnci, doğru besleme ve uygun okuma aralığı sorunların çoğunu çözer. Sensörü güvenilir şekilde okuduktan sonra değeri OLED ekranda göstermek veya röle ile kontrol yapmak, mevcut ev otomasyonu sisteminize kolayca eklenebilir.

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.