Arduino Kesme (Interrupt) Nedir ve Nasıl Kullanılır?

15-11-2026 12:16
Arduino Kesme (Interrupt) Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Arduino’nun loop() döngüsü, çoğu başlangıç projesi için yeterlidir: sensörü oku, biraz bekle, tekrarla. Ancak bir butona basıldığı veya hareket sensörünün çıkışının değiştiği anı kaçırmak istemiyorsanız, pini sürekli kontrol etmek (polling) hem gecikmeye yol açabilir hem de diğer işleri aksatabilir. Kesme (interrupt), bir olay gerçekleştiğinde donanımın ana programı kısa süreliğine durdurmasıdır. Timer, PWM ve seri haberleşme gibi kesmeler de gömülü sistemlerin temel yapı taşlarındandır.

Bu yazıda Arduino’da harici kesmenin ne olduğunu, hangi pinlerin kullanıldığını, ISR içinde nelerin yapılıp nelerin yapılmaması gerektiğini ve hareket sensörü ile butonla pratik kullanımını anlatıyoruz.


Kesme Nedir?

Kesme, işlemcinin o anda yaptığı işi bırakıp önceden tanımlanmış kısa bir fonksiyona (ISR, Interrupt Service Routine) geçmesidir. ISR bittikten sonra program kaldığı yerden devam eder. Böylece delay(1000) ile beklenirken bile kesmeye bağlı bir pindeki değişim kaçırılmaz (kesmeler açık olduğu ve ISR kısa tutulduğu sürece).

Arduino’da birkaç kesme türü vardır:

✔️ Harici kesmeler (INT0, INT1…): Belirli pinlerde yükselen kenarı, düşen kenarı veya seviye değişimini yakalar. Başlangıç için en kullanışlı tür budur.
✔️ Pin değişim kesmeleri (PCINT): Daha fazla pinde kullanılabilir, ancak kullanımı biraz daha karmaşıktır.
✔️ Çevre birimi kesmeleri: Timer taşması, UART’a veri gelmesi, ADC dönüşümünün tamamlanması gibi olaylar. Serial ve yazılımsal PWM de arka planda bu kesmeleri kullanır.

Bu yazıda harici kesmelere odaklanıyoruz; çünkü buton, hareket sensörü ve birçok dijital alarm çıkışı tam olarak bu yapıya uygundur.


Hangi Pinler Kesmeyi Destekler?

Kart Harici kesme pinleri
Arduino Uno / Nano / Pro Mini 2 (INT0) ve 3 (INT1)
Arduino Mega 2560 2, 3, 18, 19, 20, 21

Arduino Uno R3 üzerinde attachInterrupt ile yalnızca 2 ve 3 numaralı pinler harici kesme olarak kullanılabilir. “Her dijital pin kesme destekler” sanmak sık yapılan bir hatadır. Daha fazla harici kesme pini gerekiyorsa Arduino Mega 2560 işinizi kolaylaştırır. ESP32 ve STM32 ailelerinde neredeyse her GPIO’ya kesme atanabilir; yazım şekli kullanılan yazılım çatısına göre değişse de mantık aynıdır.

Tetikleme seçenekleri şunlardır:

✔️ RISING: Pin LOW’dan HIGH’a geçtiğinde (yükselen kenar).
✔️ FALLING: Pin HIGH’dan LOW’a geçtiğinde (düşen kenar).
✔️ CHANGE: Her iki kenarda.
✔️ LOW: Pin LOW kaldığı sürece (Uno’da desteklenir; bu modda ISR sürekli tekrar çağrılacağı için dikkatli kullanın).


ISR İçinde Nelere Dikkat Edilir?

Kesme fonksiyonu mümkün olduğunca kısa olmalıdır. İyi bir ISR yalnızca bir bayrağı veya sayacı günceller, asıl işi loop() fonksiyonuna bırakır. Şu kurallar pratikte birçok sorunu önler:

✔️ ISR ile loop arasında paylaşılan değişkenleri volatile olarak tanımlayın. Aksi hâlde derleyici değişkeni bir yazmaçta tutup güncel değeri bellekten okumayabilir.
✔️ ISR içinde delay() kullanmayın. ISR çalışırken diğer kesmeler, dolayısıyla timer kesmesi de beklediği için millis() değeri ilerlemez.
✔️ ISR içinde Serial.print kullanmak risklidir; tampon dolduğunda program kilitlenebilir veya kesmeler kaçırılabilir.
✔️ ISR’den mümkün olduğunca çabuk çıkın. Uzun ADC okumalarını, I2C işlemlerini ve motor kontrolünü ISR içine koymayın.


Buton ve Hareket Sensörü

Butonlar mekanik titreşim (bounce) üretir: tek bir basış, birkaç milisaniye içinde art arda gelen birçok kenar gibi algılanır. Bu durum hesaba katılmazsa kesmeye bağlı bir buton aynı basışı defalarca sayar. Yazılımsal çözüm, ISR içinde son geçerli basıştan bu yana geçen süreyi kontrol etmek veya loop içinde kısa bir doğrulama süresi beklemektir. Donanımsal çözüm ise pull-up/pull-down direnciyle birlikte küçük bir filtre kondansatörü kullanmaktır. Pini INPUT_PULLUP olarak ayarladıysanız butonun diğer ucunu GND’ye bağlarsınız; butona basıldığında pin LOW olur ve FALLING en uygun seçenektir.

HC-SR501 hareket sensörü dijital çıkış verir: hareket algıladığında çıkışı belirli bir süre HIGH seviyede kalır. Bu çıkışı Uno’nun 2 veya 3 numaralı pinine bağlayıp RISING ile kesme olarak tanımlayabilirsiniz. Sensör 5 V ile beslenir, ancak çıkışı yaklaşık 3,3 V seviyesindedir; bu seviye hem Uno hem de ESP32, STM32 gibi 3,3 V’luk kartlar tarafından HIGH olarak algılanır. HC-SR501 üzerindeki süre ve hassasiyet trimpotları, çıkışın ne kadar süre HIGH kalacağını kesmeden bağımsız olarak belirler; isterseniz bu süreyi yazılımda da ayrıca filtreleyebilirsiniz.

Buton ve anahtar çeşitlerinin tümü, pull-up bağlantısı yapıldığı sürece aynı kesme yapısıyla kullanılabilir.


Kısa Bir Örnek

const int kesmePin = 2;
volatile bool hareketVar = false;

void hareketISR() {
  hareketVar = true;
}

void setup() {
  pinMode(kesmePin, INPUT);
  pinMode(LED_BUILTIN, OUTPUT);
  attachInterrupt(digitalPinToInterrupt(kesmePin), hareketISR, RISING);
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  if (hareketVar) {
    hareketVar = false;
    digitalWrite(LED_BUILTIN, HIGH);
    Serial.println("Hareket algilandi");
    delay(200);
    digitalWrite(LED_BUILTIN, LOW);
  }
}

digitalPinToInterrupt(2) Uno’da 0 değerini döndürür; pin numarasını kesme numarasıyla karıştırmayın, bu fonksiyon dönüşümü sizin yerinize yapar. hareketVar bayrağını ISR ayarlar; seri porta yazdırma ve LED kontrolü ise loop içinde yapılır.


Ne Zaman Kesme, Ne Zaman Yoklama?

Bir butonu 50 ms’de bir okumak çoğu kullanıcı arayüzü için yeterlidir; her iş için kesme kullanmak zorunda değilsiniz. Kesmeler; kısa süren, kaçırılmaması gereken ve ne zaman geleceği belli olmayan olaylarda gerçek avantaj sağlar: enkoder darbeleri, akış sayacı, alarm çıkışı, haberleşme tamponu gibi. Saniyede binlerce kez değişen gürültülü bir hat ise sürekli kesme üreterek ana programın çalışmasını engeller. Böyle durumlarda sinyal önce donanımsal olarak filtrelenmeli, sonra kesme girişine verilmelidir.


Sonuç

Arduino’da harici kesme, belirli pinlerdeki sinyal değişimlerini kaçırmadan yakalamanın yoludur. Uno’da bu pinler 2 ve 3’tür; ISR kısa tutulur, paylaşılan değişkenler volatile olarak tanımlanır ve asıl iş loop fonksiyonuna bırakılır. Butonlarda debounce işlemini unutmayın; HC-SR501 gibi dijital çıkışlı sensörler ise kesme pinine doğrudan bağlanabilir. Bu kuralları alışkanlık hâline getirdiğinizde timer kesmelerini ve gelişmiş kartlardaki çoklu kesme kaynaklarını da aynı mantıkla kolayca kullanabilirsiniz.

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.