SG90 Servo ve HC-SR04 ile Mini Radar Projesi: Arduino ile Adım Adım

20-11-2026 22:23
SG90 Servo ve HC-SR04 ile Mini Radar Projesi: Arduino ile Adım Adım

Radar ekranında dönen tarama çizgisini hepimiz filmlerde görmüşüzdür. Benzer bir sistemi masanızın üzerinde, birkaç basit parçayla kurmak mümkün. Bu projede bir SG90 servo motor, servo milinin üzerine yerleştirilen bir HC-SR04 ultrasonik mesafe sensörü ve bir Arduino Uno kullanıyoruz. Servo sensörü sağa sola döndürürken Arduino her açıda mesafeyi ölçer ve sonucu bilgisayara gönderir. Böylece servo kontrolü, ultrasonik ölçüm ve seri haberleşme konularını tek bir projede uygulamalı olarak öğrenirsiniz.


1. Gerekli Malzemeler

✔️ Arduino Uno R3 veya uyumlu bir kart
✔️ SG90 servo motor ve servo ile birlikte gelen plastik kol (horn)
✔️ HC-SR04 ultrasonik mesafe sensörü
✔️ Breadboard, erkek-dişi jumper kablolar
✔️ Servo için ayrı bir 5 V kaynak ve 100–470 µF’lık bir elektrolitik kondansatör (önerilir)
✔️ Sensörü servo koluna sabitlemek için çift taraflı bant veya sıcak silikon


2. Sistem Nasıl Çalışır?

HC-SR04, Trig pinine gelen kısa bir darbeyle ultrasonik bir ses dalgası gönderir. Ses bir engele çarpıp geri döndüğünde Echo pini, gidiş-dönüş süresi boyunca HIGH seviyede kalır. Arduino bu süreyi ölçer ve sesin havadaki hızını kullanarak mesafeyi hesaplar. Ses havada yaklaşık 0,034 cm/µs hızla ilerler. Süre gidiş ve dönüşü kapsadığı için sonuç ikiye bölünür.

SG90 ise PWM sinyaliyle konumlanan küçük bir servo motordur ve genellikle yaklaşık 180 derecelik bir hareket aralığına sahiptir. Arduino’nun Servo kütüphanesi bu sinyali sizin yerinize üretir. Siz yalnızca hedef açıyı yazarsınız. Servo her adımda biraz dönüp durur, sensör o yönde ölçüm yapar ve açı ile mesafe bilgisi birlikte Seri Port’a gönderilir.


3. Devre Bağlantısı

Bağlantılar oldukça basittir. Aşağıdaki tabloda örnek koddaki pin seçimini görebilirsiniz:

Bileşen pini Arduino bağlantısı Açıklama
HC-SR04 VCC 5V Sensör beslemesi
HC-SR04 Trig D10 Ölçümü başlatan darbe
HC-SR04 Echo D11 Yankı süresi (5 V seviyesinde)
HC-SR04 GND GND Ortak toprak
SG90 sinyal (turuncu) D9 Servo konum sinyali
SG90 artı (kırmızı) 5 V kaynak Servo beslemesi
SG90 eksi (kahverengi) GND Kaynak ile Arduino GND’si birleştirilmeli

✔️ Servo hareket ederken anlık olarak yüksek akım çekebilir. Servoyu Arduino’nun 5V pininden beslediğinizde kart yeniden başlayabilir veya ölçümler bozulabilir. Bu nedenle servo için ayrı bir 5 V kaynak kullanmanızı öneririz.
✔️ Ayrı kaynak kullandığınızda kaynağın GND’sini mutlaka Arduino’nun GND’sine bağlayın. Ortak toprak olmadan servo sinyali doğru algılanmaz.
✔️ Servonun besleme uçlarına paralel bağlanan bir elektrolitik kondansatör, gerilimdeki ani düşüşleri azaltır.
✔️ HC-SR04’ün Echo çıkışı 5 V seviyesindedir. Projeyi 3,3 V ile çalışan bir karta taşırsanız Echo hattına gerilim bölücü ekleyin.


4. Mekanik Montaj

Sensörü servo koluna, ölçüm yüzeyi (iki silindirik verici ve alıcı) karşıya bakacak şekilde yapıştırın. Servoyu da masaya veya küçük bir tabana sabitleyin. Gövde serbest kalırsa servo dönerken kendisi de hareket eder ve ölçülen açılar kayar.

Örnek: Servo kolunu takmadan önce servoyu kodla 90 dereceye getirin, kolu da sensör tam karşıya bakacak şekilde takın. Böylece taramanın ortası sensörün düz baktığı yöne denk gelir.


5. Örnek Kod

Aşağıdaki kod servoyu 15 ile 165 derece arasında birer derece ilerletir, her açıda mesafeyi ölçer ve sonucu “açı,mesafe” biçiminde Seri Port’a yazar. Servoyu mekanik sınırlarına kadar zorlamamak için taramayı uç noktaların biraz içinde tutuyoruz.

#include <Servo.h>

const int TRIG = 10;
const int ECHO = 11;
Servo radarServo;

int mesafeOlc() {
  digitalWrite(TRIG, LOW);
  delayMicroseconds(2);
  digitalWrite(TRIG, HIGH);
  delayMicroseconds(10);
  digitalWrite(TRIG, LOW);
  long sure = pulseIn(ECHO, HIGH, 30000);  // 30 ms zaman asimi
  if (sure == 0) return 0;                 // yanki gelmedi
  return sure * 0.034 / 2;                 // cm
}

void tara(int aci) {
  radarServo.write(aci);
  delay(40);              // servonun yerine oturmasi icin bekle
  int mesafe = mesafeOlc();
  Serial.print(aci);
  Serial.print(",");
  Serial.println(mesafe);
}

void setup() {
  pinMode(TRIG, OUTPUT);
  pinMode(ECHO, INPUT);
  Serial.begin(9600);
  radarServo.attach(9);
}

void loop() {
  for (int aci = 15; aci <= 165; aci++) tara(aci);
  for (int aci = 165; aci >= 15; aci--) tara(aci);
}

pulseIn() fonksiyonuna zaman aşımı değeri vermezseniz varsayılan bekleme süresi 1 saniyedir. Önünde engel olmayan bir yönde tarama bu yüzden çok yavaşlar. Koddaki 30 ms’lik sınır, birkaç metrelik ölçüme yetecek kadar uzundur. Bu süre içinde yankı gelmezse fonksiyon 0 döndürür. Bu değeri “engel yok” olarak yorumlayabilirsiniz.


6. Sonuçları Görselleştirmek

Kodu yükledikten sonra Arduino IDE’de Seri Monitör’ü 9600 baud ile açın. Her satırda açı ve mesafe değerlerini görürsünüz. Seri Çizici ile mesafenin zamana göre değişimini grafik olarak da izleyebilirsiniz.

Gerçek bir radar ekranı görmek istiyorsanız bilgisayarda çalışan küçük bir program bu satırları okuyup her açı için ekrana bir çizgi çizebilir. Bu iş için Processing veya Python gibi araçlar sık kullanılır. Arduino tarafındaki kod değişmez. Görselleştirme programı yalnızca virgülle ayrılmış iki değeri okur.


7. Tarama Ayarları ve İnce Ayar

Tarama hızı ile ölçüm kalitesi arasında bir denge vardır. Aşağıdaki tablo, değiştirebileceğiniz ayarların etkisini özetler:

Ayar Küçük değer Büyük değer
Açı adımı Daha ayrıntılı tarama, daha yavaş tur Daha hızlı tur, küçük nesneler kaçabilir
Adım sonrası bekleme Hızlı tarama, servo titreşimi ölçüme karışabilir Daha kararlı ölçüm, daha yavaş tarama
Zaman aşımı Hızlı tarama, uzak nesneler 0 görünür Daha uzun menzil, boş yönlerde gecikme

✔️ Ultrasonik ses dalgası koni şeklinde yayılır. Bu yüzden dar bir nesne birkaç komşu açıda birden görünebilir.
✔️ Yumuşak yüzeyler (kumaş, sünger) sesi emer. Eğik duran düz yüzeyler ise sesi başka yöne yansıtır. Bu tür nesnelerde ölçümler kararsız olabilir.
✔️ Arka arkaya iki ölçüm arasında kısa bir bekleme bırakın. Önceki ölçümün yankısı bir sonraki ölçüme karışabilir.

Farklı mesafe sensörlerini incelemek için Mesafe kategorimize göz atabilirsiniz.


Sonuç

SG90 servo ve HC-SR04 ile yapılan mini radar, kısa sürede kurulabilen ama birçok temel konuyu bir araya getiren öğretici bir projedir. Bu yazıda devre bağlantısını, servonun neden ayrı beslenmesi gerektiğini, mekanik montajı, açı ve mesafe bilgisini Seri Port’a gönderen kodu ve tarama ayarlarını ele aldık. Sistem çalıştıktan sonra bir buzzer ekleyerek yakın mesafede uyarı veren bir park sensörü yapabilir veya radarı bir robot araca taşıyarak engelden kaçma algoritmasının temelini oluşturabilirsiniz.

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.