MQ-4 ve MQ-7 ile Gaz Alarmı Projesi: Arduino ile Gaz Kaçağı Uyarısı

20-11-2026 02:25
MQ-4 ve MQ-7 ile Gaz Alarmı Projesi: Arduino ile Gaz Kaçağı Uyarısı

Evde, atölyede ya da kazan dairesinde gaz kaçağını erken fark etmek önemli bir güvenlik önlemidir. Arduino ve MQ serisi gaz sensörleriyle, gaz yoğunluğu arttığında sesli ve ışıklı uyarı veren basit bir alarm devresi kurabilirsiniz. Bu yazıda metan (doğal gaz) için MQ-4 ve karbonmonoksit için MQ-7 sensörünü tanıtıyor, bağlantı şemasını, kodun ana mantığını ve kalibrasyonda dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyoruz.


1. MQ-4 ve MQ-7 Sensörleri Nasıl Çalışır?

MQ serisi sensörlerin içinde, ısıtıcı bir telle sıcak tutulan kalay dioksit (SnO2) bir algılama katmanı bulunur. Havada hedef gaz bulunduğunda bu katmanın direnci düşer. Sensör, bir yük direnciyle birlikte gerilim bölücü olarak bağlandığında direnç değişimi gerilim değişimine dönüşür ve bu gerilim Arduino’nun analog girişiyle okunur.

✔️ MQ-4, başta metan olmak üzere doğal gaz bileşenlerine duyarlıdır.
✔️ MQ-7, karbonmonoksite (CO) duyarlıdır. CO renksiz ve kokusuz olduğu için ancak bir sensörle fark edilebilir.
✔️ İki sensör de seçicidir ama tek bir gaza özel değildir. Alkol buharı, sigara dumanı veya başka yanıcı gazlar da okunan değeri etkileyebilir.

Sensörler modül hâlinde kullanıldığında kartın üzerinde genellikle analog çıkış (AO), ayarlanabilir eşikli dijital çıkış (DO), bir trimpot ve durum LED’i bulunur. Kullandığınız ürünün pin yapısını satın aldığınız kartın üzerindeki pin yazılarından kontrol edin.


2. İki Sensörün Karşılaştırması

Özellik MQ-4 MQ-7
Algıladığı ana gaz Metan (doğal gaz, CNG) Karbonmonoksit (CO)
Tipik kullanım Doğal gaz kaçağı alarmı Soba, şofben ve kazan çevresinde CO uyarısı
Isıtıcı beslemesi Sürekli 5 V Datasheet’e göre 5 V ve 1,4 V arasında dönüşümlü
Ölçüm çıkışı Analog gerilim (modülde ayrıca DO) Analog gerilim (modülde ayrıca DO)
Isınma ihtiyacı Var; ilk kullanımda daha uzun Var; ölçüm döngüsüne bağlı

MQ-7’nin datasheet’inde ısıtıcının belirli sürelerle yüksek ve düşük gerilim arasında çalıştırılması önerilir. Hazır modüllerin çoğu ısıtıcıyı sürekli 5 V ile beslediği için bu modüllerle elde edilen CO değeri yalnızca kabaca bir eğilim gösterir. Hobi projesinde “gaz seviyesi artıyor” uyarısı için yeterlidir ama hassas ölçüm için uygun değildir.


3. Gerekli Malzemeler

✔️ 1 adet Arduino Uno veya benzeri bir kart
✔️ 1 adet MQ-4 ve/veya MQ-7 gaz sensörü modülü
✔️ 1 adet aktif buzzer
✔️ 1 adet kırmızı LED ve 220 Ω direnç
✔️ Breadboard, jumper kablolar ve 5 V adaptör

Diğer sensör seçeneklerini gaz sensörleri kategorimizde inceleyebilirsiniz.


4. Bağlantı Şeması

✔️ Sensör modülünün VCC pinini Arduino’nun 5V pinine, GND pinini GND’ye bağlayın.
✔️ MQ-4 modülünün AO pinini A0’a, MQ-7 modülünün AO pinini A1’e bağlayın.
✔️ Buzzer’ın artı ucunu D8’e, eksi ucunu GND’ye bağlayın.
✔️ LED’i 220 Ω dirençle birlikte D9 ile GND arasına bağlayın.

Her sensörün ısıtıcısı yaklaşık 150 mA akım çeker. İki sensörü birlikte kullanacaksanız kartı USB yerine uygun bir 5 V adaptörle besleyin. Isıtıcı çalışırken sensörün metal kafesi ısınır; bu normaldir, ancak sensöre çıplak elle dokunmamaya dikkat edin.


5. Kodun Ana Mantığı

Program, iki analog girişi okur ve okunan değerlerden biri belirlediğiniz eşiği aşarsa buzzer ile LED’i çalıştırır. Sensörün kararlı değer vermesi için ilk dakikalarda alarm devre dışı tutulur:

const int MQ4_PIN = A0;
const int MQ7_PIN = A1;
const int BUZZER_PIN = 8;
const int LED_PIN = 9;
const int MQ4_ESIK = 400;
const int MQ7_ESIK = 350;
const unsigned long ISINMA_SURESI = 180000UL; // 3 dakika

void setup() {
  pinMode(BUZZER_PIN, OUTPUT);
  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  int mq4 = analogRead(MQ4_PIN);
  int mq7 = analogRead(MQ7_PIN);
  Serial.print("MQ-4: "); Serial.print(mq4);
  Serial.print("  MQ-7: "); Serial.println(mq7);

  bool alarm = (millis() > ISINMA_SURESI) && (mq4 > MQ4_ESIK || mq7 > MQ7_ESIK);
  digitalWrite(BUZZER_PIN, alarm ? HIGH : LOW);
  digitalWrite(LED_PIN, alarm ? HIGH : LOW);
  delay(500);
}

Koddaki 400 ve 350 eşik değerleri yalnızca başlangıç içindir. Doğru eşiği bulmak için bir sonraki adımdaki kalibrasyonu yapmanız gerekir.


6. Kalibrasyon ve Eşik Belirleme

MQ sensörlerinin çıkışı sensörden sensöre, ortam sıcaklığına ve neme göre değişir. Bu yüzden sabit bir eşik yazmak yerine kendi sensörünüzün temiz havadaki değerini ölçüp eşiği buna göre belirlemek daha güvenilirdir.

✔️ Yeni sensörü ilk kullanımdan önce birkaç saat, mümkünse bir gün boyunca beslemede tutun. Datasheet’ler ilk çalıştırmada uzun bir ön ısıtma süresi önerir.
✔️ Temiz ve havadar bir ortamda Seri Monitör’den değerleri birkaç dakika izleyin ve ortalama değeri not edin.
✔️ Eşiği bu ortalamanın belirgin şekilde üzerine koyun. Böylece küçük dalgalanmalar yanlış alarma neden olmaz.
✔️ Modüldeki trimpotla DO çıkışının eşiğini de ayarlayabilirsiniz; bu durumda Arduino’da yalnızca dijital okuma yapmanız yeterlidir.

Örnek: Temiz havada MQ-4 modülünüzün yaklaşık 180 değerini verdiğini düşünün. Eşiği 400 civarına koyarsanız mutfakta ocağın kısa süre açılması alarmı tetiklemez, ancak ortamda belirgin bir gaz birikmesi olduğunda buzzer çalar.


7. Sık Karşılaşılan Hatalar

✔️ Sensörü ısınma süresini beklemeden okumak; ilk dakikalardaki yüksek değerler yanlış alarma yol açar.
✔️ Sensörü yanlış konuma yerleştirmek; metan havadan hafif olduğu için MQ-4 tavana yakın, CO ise havayla karıştığı için soluma yüksekliğine yakın bir yere konmalıdır.
✔️ İki sensörü ve buzzer’ı zayıf bir USB bağlantısından beslemek; gerilim düştüğünde okunan değerler sapar.
✔️ Bu devreyi sertifikalı bir gaz alarmının yerine kullanmak; hobi projesi öğretici bir çalışmadır ve can güvenliği için standartlara uygun bir dedektörün yerini tutmaz.


Sonuç

MQ-4 ve MQ-7 sensörleriyle kurulan gaz alarmı; analog okuma, eşik karşılaştırma ve çıkış sürme konularını bir arada öğrenmek için iyi bir projedir. Temel devreyi çalıştırdıktan sonra bir LCD ekranla anlık değerleri gösterebilir, bir röleyle havalandırma fanını çalıştırabilir veya ESP32 kullanarak telefonunuza bildirim gönderebilirsiniz. Gerçek bir yaşam alanında ise bu projeyi yalnızca ek bir uyarı olarak düşünün ve mutlaka sertifikalı bir gaz dedektörü kullanın.

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.