LDR ile Otomatik Gece Lambası: Arduino ile Adım Adım

21-11-2026 07:16
LDR ile Otomatik Gece Lambası: Arduino ile Adım Adım

Gece lambası, karanlık bastığında kendiliğinden yanan ve sabah olunca kendiliğinden sönen basit ama çok kullanışlı bir devredir. Çocuk odasında, koridorda ya da balkonda anahtara dokunmadan ışık sağlar. Bu yazıda bir 5 mm LDR, bir sabit direnç, bir LED ve Arduino Uno R3 ile ışık seviyesini ölçen, karanlıkta LED’i yumuşak bir geçişle yakan otomatik bir gece lambasını adım adım kuruyoruz.


1. LDR Nedir ve Nasıl Çalışır?

LDR (Light Dependent Resistor), üzerine düşen ışık arttıkça direnci azalan bir bileşendir. Türkçede foto direnç veya fotosel olarak da bilinir. Aydınlık ortamda direnci genellikle birkaç kΩ seviyesine iner, karanlıkta ise MΩ seviyelerine kadar çıkabilir. Kesin değerler LDR’nin modeline göre değiştiği için kullandığınız parçanın datasheet’ine bakmanızda fayda var.

✔️ Kutupsuzdur: LDR’nin iki bacağı arasında fark yoktur; devreye iki yönde de takılabilir.
✔️ Yavaş tepki verir: Işık değişimine tepkisi genellikle onlarca milisaniye sürer. Bu durum gece lambası için sorun oluşturmaz, ancak LDR hızlı değişen ışık sinyallerini ölçmeye uygun değildir.
✔️ Doğrusal değildir: Direnç ile ışık şiddeti arasındaki ilişki doğrusal olmadığı için LDR, hassas lüks ölçümü yerine “aydınlık mı, karanlık mı?” kararında kullanılır.


2. Çıplak LDR mi, LDR Modülü mü?

Bu proje için iki seçeneğiniz var: tek başına bir LDR’yi gerilim bölücüyle kullanmak ya da üzerinde karşılaştırıcı devresi bulunan hazır bir LDR modülü kullanmak. Aradaki farklar şöyle özetlenebilir:

Özellik Çıplak LDR + direnç LDR modülü
Çıkış Analog (0–1023 arası okuma) Dijital çıkış (çoğu modelde ek olarak analog çıkış)
Eşik ayarı Kodda yapılır Kart üzerindeki trimpotla yapılır
Esneklik Yüksek; eşik ve geçiş davranışı yazılımla değişir Sınırlı; yalnızca aydınlık/karanlık bilgisi verir
Kurulum Bir direnç ve breadboard gerekir Üç kabloyla bağlanır
Uygun olduğu durum Işık seviyesini görmek ve kalibre etmek istediğinizde Hızlı ve basit bir aç/kapa kararı yeterli olduğunda

Bu yazıda ışık seviyesini Seri Monitör’de görebilmek ve eşiği koddan ayarlayabilmek için çıplak LDR ve gerilim bölücü kullanıyoruz.


3. Gerekli Malzemeler

✔️ Arduino Uno veya uyumlu bir kart
✔️ 5 mm LDR
✔️ 10 kΩ direnç (gerilim bölücü için)
✔️ Bir adet LED ve 220 Ω direnç
✔️ Breadboard ve jumper kablolar

Farklı değerlerde dirençleri direnç kategorimizde bulabilirsiniz.


4. Bağlantı Şeması

Arduino doğrudan direnç ölçemez, yalnızca gerilim ölçer. Bu yüzden LDR’yi 10 kΩ’luk bir dirençle seri bağlayıp bir gerilim bölücü oluşturuyoruz. İki bileşenin birleştiği nokta A0 pinine gider.

Bileşen Bağlantı
LDR’nin bir bacağı 5V
LDR’nin diğer bacağı A0 ve 10 kΩ direncin bir ucu
10 kΩ direncin diğer ucu GND
LED’in anodu (uzun bacak) 220 Ω direnç üzerinden D9
LED’in katodu (kısa bacak) GND

Bu bağlantıda ortam aydınlandıkça LDR’nin direnci düşer ve A0’daki gerilim yükselir. Yani karanlıkta analogRead() küçük, aydınlıkta büyük bir değer döndürür. LED’i D9’a bağlamamızın nedeni, bu pinin PWM desteklemesidir. Böylece LED’i yalnızca yakıp söndürmek yerine parlaklığını kademeli olarak değiştirebiliriz.

Örnek: LDR ile direncin yerini değiştirirseniz okuma ters döner; karanlıkta büyük, aydınlıkta küçük değerler görürsünüz. Bu durumda koddaki karşılaştırmaları da ters çevirmeniz gerekir.


5. Arduino Kodu

Aşağıdaki kod, LDR’yi on kez okuyup ortalamasını alır, ölçülen değeri Seri Monitör’e yazar ve karanlıkta LED’i yavaşça yakar. Aydınlık geri geldiğinde LED aynı yumuşaklıkla söner.

const int LDR_PIN = A0;
const int LED_PIN = 9;
const int KARANLIK_ESIGI = 300;  // bu değerin altı: karanlık
const int AYDINLIK_ESIGI = 400;  // bu değerin üstü: aydınlık
const int ORNEK_SAYISI = 10;

bool geceModu = false;
int parlaklik = 0;

int ldrOku() {
  long toplam = 0;
  for (int i = 0; i < ORNEK_SAYISI; i++) {
    toplam += analogRead(LDR_PIN);
    delay(5);
  }
  return toplam / ORNEK_SAYISI;
}

void setup() {
  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  int isik = ldrOku();
  Serial.println(isik);

  if (!geceModu && isik < KARANLIK_ESIGI) {
    geceModu = true;
  } else if (geceModu && isik > AYDINLIK_ESIGI) {
    geceModu = false;
  }

  int hedef = geceModu ? 255 : 0;
  if (parlaklik < hedef) parlaklik++;
  if (parlaklik > hedef) parlaklik--;
  analogWrite(LED_PIN, parlaklik);
  delay(10);
}

Kodda tek bir eşik yerine iki ayrı eşik kullanılır. Işık seviyesi tek bir eşiğin çevresinde gidip geldiğinde, örneğin akşam alacakaranlığında, LED sürekli yanıp sönebilir. Yakma ve söndürme eşikleri arasında boşluk bırakmak (histerezis) bu titremeyi önler. Her döngüde parlaklık yalnızca bir adım değiştiği için LED, ölçüm süresiyle birlikte yaklaşık 15 saniyede tam parlaklığa ulaşır.


6. Eşik Değerlerini Kalibre Etmek

Koddaki 300 ve 400 değerleri yalnızca başlangıç içindir. Doğru değerler LDR’nize, seçtiğiniz dirence ve lambanın konacağı yerdeki ışığa göre değişir.

✔️ Kodu yükleyin ve Seri Monitör’ü 9600 baud hızında açın.
✔️ Lambanın yanmasını istediğiniz akşam ışığında ekrandaki değeri not edin.
✔️ KARANLIK_ESIGI değerini bu sayının biraz altına, AYDINLIK_ESIGI değerini ise biraz üstüne ayarlayın.
✔️ Kodu yeniden yükleyip LDR’nin üstünü elinizle kapatarak davranışı test edin.

Örnek: Akşam ışığında Seri Monitör’de 350 civarında değerler gördüğünüzü düşünün. Karanlık eşiğini 320, aydınlık eşiğini 400 yaparsanız lamba hava yeterince karardığında yanar, gün iyice ağardığında söner.


7. Montaj ve Geliştirme İpuçları

✔️ LDR’yi LED’in ışığını doğrudan görmeyeceği bir yere yerleştirin. Aksi hâlde lamba kendi ışığını “gün ışığı” sanıp söner; bu da lambanın sürekli yanıp sönmesine yol açar.
✔️ Pencere kenarında kullanacaksanız LDR’yi dışarıya bakacak şekilde konumlandırın; böylece oda lambası açıldığında gece lambası boşuna sönmez.
✔️ Daha güçlü bir aydınlatma için LED şeridi doğrudan Arduino pinine bağlamayın. Bir Arduino pininden çekilebilecek akım tek bir LED için yeterlidir ama şerit için yetmez; bu durumda PWM sinyaliyle lojik seviyeli bir MOSFET sürün.
✔️ Kalıcı kullanımda devreyi bir kutuya yerleştirip LDR’nin yalnızca küçük bir delikten dışarıyı görmesini sağlayın.


Sonuç

LDR ile otomatik gece lambası, analog ölçüm, gerilim bölücü, histerezis ve PWM kavramlarını tek bir projede uygulamalı olarak öğrenmenin en kolay yollarından biridir. Bir LDR, iki direnç ve bir LED ile kurduğunuz bu devreyi eşikleri kalibre ederek kendi ortamınıza uyarlayabilir, MOSFET ekleyerek LED şerit aydınlatmaya ya da bir hareket sensörüyle birleştirerek daha akıllı bir sisteme dönüştürebilirsiniz.

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.