LCD Keypad Shield ile Arduino Menü Sistemi: Adım Adım Kurulum
Bir projeye ayar menüsü eklemek, cihazı bilgisayara bağlamadan kullanılabilir hâle getirir. Sıcaklık eşiğini değiştirmek, bir zamanlayıcının süresini ayarlamak ya da çalışma modunu seçmek için ekran ve birkaç tuş yeterlidir. Arduino LCD Keypad Shield, 16x2 karakter LCD ile tuşları tek kartta toplar ve Arduino Uno’nun üzerine doğrudan takılır. Bu yazıda shield’in nasıl çalıştığını, tuşların tek bir analog pinden nasıl okunduğunu ve basit bir menü sisteminin nasıl kurulduğunu adım adım anlatıyoruz.
1. LCD Keypad Shield Nedir?
LCD Keypad Shield, Arduino Uno ile aynı pin düzenine sahip bir genişletme kartıdır. Üzerinde 16x2 karakter LCD, LCD kontrastını ayarlamak için bir trimpot ve altı adet buton bulunur. Butonların beşi (SAĞ, YUKARI, AŞAĞI, SOL ve SELECT) kullanıcı girişi içindir. Altıncı buton ise Arduino’nun RESET hattına bağlıdır.
✔️ Lehim gerektirmez: Shield, Arduino’nun üzerine takılır ve LCD bağlantıları kart üzerinde hazırdır.
✔️ Tek pinden tuş okuma: Beş tuş, farklı değerlerdeki dirençlerle A0 pinine bağlıdır. Böylece tuşlar için yalnızca bir analog pin kullanılır.
✔️ Boş pinler: Kartın üst kısmındaki pin çıkışlarına sensör ve modül bağlayabilirsiniz.
2. Pin Kullanımı
Shield’in kullandığı pinler kart üzerinde sabittir. Kodu yazarken ve projeye başka modüller eklerken bu pinleri boş saymamanız gerekir:
| Görev | Arduino Pini | Açıklama |
|---|---|---|
| LCD RS | D8 | Komut/veri seçimi |
| LCD EN | D9 | LCD’ye veri yazma sinyali |
| LCD D4–D7 | D4, D5, D6, D7 | 4 bitlik veri hattı |
| Arka ışık | D10 | Çoğu kartta arka ışık kontrolü |
| Tuşlar | A0 | Direnç merdiveniyle beş tuş |
Örnek: Projenize bir röle eklemek istediğinizi düşünün. Röleyi D4–D10 arasındaki pinlere bağlarsanız LCD bozuk karakterler gösterebilir. Bu yüzden röleyi D2, D3 veya A1–A5 gibi boş pinlerden birine bağlayın.
3. Tuşlar Tek Pinden Nasıl Okunur?
Tuşlar, A0 pinine bağlı bir direnç merdiveni oluşturur. Her tuş, gerilim bölücünün oranını değiştirir ve A0 pinindeki gerilim her tuş için farklı bir seviyeye düşer. Arduino, analogRead(A0) fonksiyonuyla 0–1023 arasında bir değer okur ve bu değerin hangi aralığa düştüğüne bakarak basılan tuşu belirler. Hiçbir tuşa basılmadığında değer 1023’e yakındır.
Aşağıdaki aralıklar yaygın kullanılan kartlar için bir başlangıç noktasıdır. Direnç değerleri üreticiye göre değişebildiği için önce her tuşun değerini Seri Monitör’de görüp sınırları kendi kartınıza göre ayarlamanız en sağlıklısıdır.
| Tuş | Kodda kullanılan sınır | Kodda dönen değer |
|---|---|---|
| SAĞ | 50’nin altı | 1 |
| YUKARI | 195’in altı | 2 |
| AŞAĞI | 380’in altı | 3 |
| SOL | 555’in altı | 4 |
| SELECT | 790’ın altı | 5 |
| Tuşa basılmıyor | 790 ve üzeri | 0 |
4. Basit Menü Sistemi Kodu
Aşağıdaki örnekte üç ayar içeren bir menü kuruyoruz. YUKARI ve AŞAĞI tuşları menüde gezinmeyi, SAĞ ve SOL tuşları ise seçili ayarın değerini artırıp azaltmayı sağlar. Kod, Arduino IDE ile birlikte gelen LiquidCrystal kütüphanesini kullanır.
#include <LiquidCrystal.h>
LiquidCrystal lcd(8, 9, 4, 5, 6, 7);
const char* menu[] = {"Sicaklik Esigi", "Fan Hizi", "Alarm Suresi"};
int deger[] = {30, 50, 10};
const int MENU_SAYISI = 3;
int secili = 0;
int tusOku() {
int a = analogRead(A0);
if (a < 50) return 1; // SAG
if (a < 195) return 2; // YUKARI
if (a < 380) return 3; // ASAGI
if (a < 555) return 4; // SOL
if (a < 790) return 5; // SELECT
return 0; // tusa basilmiyor
}
void ekranYaz() {
lcd.clear();
lcd.setCursor(0, 0);
lcd.print(menu[secili]);
lcd.setCursor(0, 1);
lcd.print("Deger: ");
lcd.print(deger[secili]);
}
void setup() {
lcd.begin(16, 2);
ekranYaz();
}
void loop() {
int tus = tusOku();
if (tus == 0) return;
if (tus == 2) secili = (secili + MENU_SAYISI - 1) % MENU_SAYISI;
if (tus == 3) secili = (secili + 1) % MENU_SAYISI;
if (tus == 1) deger[secili]++;
if (tus == 4) deger[secili]--;
ekranYaz();
while (tusOku() != 0) { } // tus birakilana kadar bekle
delay(50); // kontak sicramasina karsi kisa bekleme
}
Kodu yükledikten sonra ekranın ilk satırında ayarın adını, ikinci satırında değerini görürsünüz. Ekranda hiçbir şey görünmüyorsa veya yalnızca dolu kareler varsa kart üzerindeki trimpotu çevirerek kontrastı ayarlayın. Kodda while döngüsü tuş bırakılana kadar bekler. Böylece tuşa bir kez bastığınızda değer yalnızca bir kez değişir.
Menüyü büyütmek için menu ve deger dizilerine yeni elemanlar ekleyip MENU_SAYISI değerini güncellemeniz yeterlidir. Her ayar için en küçük ve en büyük değerleri tutan iki dizi daha tanımlarsanız değerlerin mantıksız sınırlara çıkmasını da önlersiniz. Örneğin fan hızı için 0–100 arası bir sınır, ayarın yüzde olarak anlamlı kalmasını sağlar.
SELECT tuşunu bu örnekte boş bıraktık. Bu tuşla ayarları EEPROM’a kaydedebilir ya da ana ekran ile menü arasında geçiş yapabilirsiniz.
5. Sık Karşılaşılan Sorunlar
✔️ Ekranda yazı görünmemesi: Bu sorun çoğunlukla kontrast ayarından kaynaklanır. Trimpotu yavaşça çevirerek karakterlerin belirginleştiği noktayı bulun.
✔️ Tuşların yanlış algılanması: Kartınızdaki direnç değerleri farklı olabilir. analogRead(A0) değerini Seri Monitör’e yazdırıp sınırları buna göre güncelleyin.
✔️ D10 pinini dikkatsiz kullanmak: Bazı kartlarda arka ışık devresinin tasarımı nedeniyle D10 pinini çıkış yapıp HIGH yapmak pine zarar verebilir. Arka ışığı kontrol etmeyecekseniz D10’a dokunmayın.
✔️ Değerin çok hızlı değişmesi: Tuş bırakılmadan döngü tekrar çalışırsa değer art arda değişir. Örnekteki gibi tuşun bırakılmasını bekleyin.
Shield yerine ayrı bir ekran kullanmak isterseniz I2C modüllü 2x16 LCD ekran daha az pin kullanır. Diğer genişletme kartlarını Shield kategorimizde inceleyebilirsiniz. Ekran seçimi konusunda kararsızsanız 16x2 LCD ile 0,96 inç OLED Ekran Karşılaştırması yazımıza göz atabilirsiniz.
Sonuç
LCD Keypad Shield, Arduino projelerine ekran ve tuş takımı eklemenin en pratik yollarından biridir. Tuşların tek bir analog pinden okunması pin tasarrufu sağlar ve kodun da sade kalmasına yardımcı olur. Sınır değerlerini kendi kartınıza göre ayarlayıp tuş bırakma kontrolünü eklediğinizde, burada kurduğumuz menü yapısını sıcaklık kontrolünden zamanlayıcıya kadar pek çok projede kullanabilirsiniz.