L298 ve 2WD Şase ile Arduino Robot Araba Yapımı: Adım Adım Rehber
Arduino ile hareket eden ilk projenizi yapmak istiyorsanız iki tekerlekli bir robot araba iyi bir başlangıçtır. Bu projede motor sürmeyi, PWM ile hız ayarlamayı, besleme hattını planlamayı ve basit bir hareket programı yazmayı aynı anda öğrenirsiniz. Bu yazıda 2WD şeffaf şase tekerlekli araba kiti, L298 motor sürücü modülü ve Arduino Uno ile çalışan bir robot arabayı adım adım nasıl kuracağınızı anlatıyoruz.
1. Gerekli Malzemeler
✔️ 2WD şase kiti: pleksi gövde, redüktörlü iki DC motor, iki tekerlek, 360 derece dönebilen sarhoş teker ve 4’lü kalem pil yuvası
✔️ L298 çift kanallı motor sürücü modülü
✔️ Arduino Uno R3 veya uyumlu bir kart
✔️ Erkek-dişi jumper kablolar, birkaç vida ve somun
✔️ Motorlar ve Arduino için uygun pil veya batarya
2. Şasenin Montajı
Önce motorları şasenin iki yanındaki yuvalara vidalayın ve tekerlekleri motor millerine takın. Sarhoş teker gövdenin ön veya arka kısmına, pil yuvası ise gövdenin üst yüzeyine yerleştirilir. L298 modülünü ve Arduino’yu gövdenin üzerine, kabloların tekerleklere değmeyeceği bir konuma sabitleyin.
✔️ Motor kablolarını lehimledikten sonra lehim noktalarını makaron veya sıcak silikonla destekleyin. Titreşim, zayıf lehimlerin kısa sürede kopmasına neden olur.
✔️ Her motorun iki ucuna 100 nF’lık seramik bir kondansatör lehimlemek, motorun oluşturduğu elektriksel gürültüyü azaltır.
✔️ Kabloları kısa tutun ve kablo bağıyla toplayın.
3. L298 Modülünün Bağlantısı
L298 modülü iki ayrı H köprüsü içerir. Böylece iki motorun hem dönüş yönünü hem de hızını birbirinden bağımsız olarak kontrol edebilirsiniz. Modülün ürün sayfasında çalışma gerilimi 4,5–35 V ve kanal başına akım 2 A’ya kadar olarak belirtilir. Şasedeki küçük redüktörlü motorlar için bu değerler fazlasıyla yeterlidir.
Hız kontrolü için ENA ve ENB pinlerinin üzerindeki jumper’ları çıkarın ve bu pinleri Arduino’nun PWM çıkışlarına bağlayın. Bağlantıları aşağıdaki tabloya göre yapabilirsiniz:
| L298 pini | Bağlantı | Görevi |
|---|---|---|
| OUT1 / OUT2 | Sol motor | Sol motorun uçları |
| OUT3 / OUT4 | Sağ motor | Sağ motorun uçları |
| ENA | Arduino D5 | Sol motor hızı (PWM) |
| IN1 / IN2 | Arduino D7 / D8 | Sol motor yönü |
| ENB | Arduino D6 | Sağ motor hızı (PWM) |
| IN3 / IN4 | Arduino D9 / D10 | Sağ motor yönü |
| 12V girişi | Pilin artı ucu | Motor beslemesi |
| GND | Pilin eksi ucu ve Arduino GND | Ortak toprak |
Motorun dönüş yönü IN pinlerinin lojik seviyesine göre belirlenir. Sol motor için IN1 HIGH ve IN2 LOW olduğunda motor bir yöne, IN1 LOW ve IN2 HIGH olduğunda ters yöne döner. İki pin de LOW olduğunda motor durur.
Örnek: Kodda “ileri” komutunu verdiğiniz hâlde bir tekerlek geriye dönüyorsa yazılımı değiştirmenize gerek yoktur. O motorun iki kablosunu OUT klemensinde yer değiştirmeniz yeterlidir.
4. Besleme Hattını Doğru Planlamak
Robot araba projelerinde karşılaşılan sorunların büyük kısmı beslemeden kaynaklanır. L298, transistör yapısı nedeniyle çıkışta genellikle 2 V civarında gerilim kaybına yol açar. Bu yüzden 4 adet kalem pilden gelen yaklaşık 6 V’un tamamı motorlara ulaşmaz ve araç beklenenden yavaş gider.
✔️ Arduino’nun GND pinini mutlaka L298’in GND klemensine bağlayın. Ortak toprak olmadan yön ve hız sinyalleri doğru algılanmaz.
✔️ Pil gerilimi düşükken modülün 5 V çıkışı kararlı olmaz. İlk denemelerde Arduino’yu USB kablosuyla veya ayrı bir pille besleyin.
✔️ Motorlar kalkış anında yüksek akım çeker. Pil zayıfladığında Arduino’nun kendiliğinden yeniden başlaması bunun tipik bir belirtisidir.
5. Örnek Kod
Aşağıdaki kod, arabayı sırasıyla ileri, geri, sola ve sağa hareket ettirir, ardından bir süre durdurur. Hareketler ayrı fonksiyonlara bölündüğü için daha sonra sensör veya Bluetooth eklediğinizde aynı fonksiyonları kullanmaya devam edebilirsiniz.
const int ENA = 5;
const int IN1 = 7;
const int IN2 = 8;
const int ENB = 6;
const int IN3 = 9;
const int IN4 = 10;
int hiz = 180; // 0-255 arasi PWM degeri
void motorlar(int a, int b, int c, int d) {
digitalWrite(IN1, a);
digitalWrite(IN2, b);
digitalWrite(IN3, c);
digitalWrite(IN4, d);
analogWrite(ENA, hiz);
analogWrite(ENB, hiz);
}
void ileri() { motorlar(HIGH, LOW, HIGH, LOW); }
void geri() { motorlar(LOW, HIGH, LOW, HIGH); }
void solaDon() { motorlar(LOW, HIGH, HIGH, LOW); }
void sagaDon() { motorlar(HIGH, LOW, LOW, HIGH); }
void dur() { motorlar(LOW, LOW, LOW, LOW); }
void setup() {
pinMode(ENA, OUTPUT);
pinMode(IN1, OUTPUT);
pinMode(IN2, OUTPUT);
pinMode(ENB, OUTPUT);
pinMode(IN3, OUTPUT);
pinMode(IN4, OUTPUT);
dur();
delay(2000); // tekerlekleri yerden kaldirmak icin zaman
}
void loop() {
ileri(); delay(1500);
geri(); delay(1500);
solaDon(); delay(600);
sagaDon(); delay(600);
dur(); delay(2000);
}
Kodu ilk kez yüklerken arabayı bir kutunun üzerine koyun ve tekerleklerin boşta dönmesini sağlayın. Her motorun beklenen yöne döndüğünü gördükten sonra arabayı yere indirin. Sola ve sağa dönüşte motorlar ters yönlere çalıştığı için araç kendi ekseni etrafında döner.
6. Hız Ayarı ve İnce Ayarlar
hiz değişkeni 0 ile 255 arasında bir değer alır ve PWM ile motorlara uygulanan ortalama gerilimi belirler. Çok düşük değerlerde motor yük altında dönmeyebilir. Bu nedenle denemelere orta bir değerle başlayın ve aracınıza uygun aralığı kendiniz belirleyin.
✔️ İki motor hiçbir zaman tam olarak aynı hızda dönmez. Araç düz giderken bir yöne kayıyorsa hızlı olan tarafın PWM değerini biraz düşürün.
✔️ Dönüş açısını delay() süresiyle ayarlayın. Süre, zeminin türüne ve pilin doluluk durumuna göre değişir.
✔️ Ani yön değişimlerinden önce kısa bir süre dur() fonksiyonunu çağırın. Böylece motorlar ve pil daha az zorlanır.
7. Projeyi Geliştirmek
Temel hareketler sorunsuz çalıştıktan sonra arabaya yeni yetenekler ekleyebilirsiniz:
✔️ Ön tarafa bir HC-SR04 ultrasonik sensör takarak engelden kaçan bir robot yapabilirsiniz.
✔️ Alt tarafa kızılötesi sensörler ekleyerek çizgi izleyen bir robot geliştirebilirsiniz.
✔️ HC-05 Bluetooth modülüyle arabayı telefondan kumanda edebilirsiniz.
Farklı motor sürücü seçeneklerini incelemek için Motor Sürücü kategorimize göz atabilirsiniz.
Sonuç
L298 motor sürücü ve 2WD şase ile yapılan robot araba; motor kontrolü, PWM, H köprüsü ve besleme tasarımını tek bir projede uygulamalı olarak öğrenmenizi sağlar. Bu yazıda şaseyi monte etmeyi, L298 modülünü Arduino’ya bağlamayı, ortak toprağın önemini ve hareketleri fonksiyonlara bölen bir kodu ele aldık. Araç düzgün hareket etmeye başladıktan sonra sensör ve kablosuz haberleşme modülleri ekleyerek projenizi adım adım geliştirebilirsiniz.