L298, MX1508 ve TB6612FNG Motor Sürücü Karşılaştırması: Hangisini Seçmeli?
Arduino ile bir DC motoru çalıştırmak istediğinizde motoru doğrudan pine bağlayamazsınız; motorun çektiği akım, mikrodenetleyici pinlerinin verebileceğinden çok daha yüksektir. Bu nedenle araya bir motor sürücü eklenir. Hobi projelerinde en sık karşılaşılan üç seçenek L298, MX1508 ve TB6612FNG modülleridir. Üçü de iki DC motoru ileri-geri sürebilir ve hız kontrolü için PWM kullanır; ancak besleme aralıkları, verimleri ve boyutları birbirinden oldukça farklıdır. Bu yazıda üç sürücüyü karşılaştırıyor, hangi projede hangisinin daha uygun olduğunu anlatıyoruz.
1. Üç Sürücüyü Kısaca Tanıyalım
✔️ L298, bipolar transistörlerle çalışan çift H köprülü klasik bir sürücüdür. Modül hâlinde genellikle büyük bir soğutucu, 5 V regülatör ve vidalı klemenslerle birlikte gelir. İki DC motoru veya bir bipolar step motoru sürebilir.
✔️ MX1508, düşük gerilimli küçük motorlar için tasarlanmış, MOSFET tabanlı çift kanallı bir sürücüdür. Kartı çok küçüktür, soğutucu gerektirmez ve oyuncak motorları, pille çalışan küçük robotlar için idealdir.
✔️ TB6612FNG, Toshiba’nın MOSFET tabanlı çift H köprülü sürücüsüdür. Motor ve lojik beslemesini ayrı alır, her kanal için ayrı PWM girişi ve sürücüyü uyku moduna alan bir STBY pini bulunur.
2. Teknik Özelliklerin Karşılaştırması
Aşağıdaki değerler entegrelerin datasheet’lerine ve sık karşılaşılan modüllere göre verilmiştir. Kart üreticisine göre küçük farklar olabileceği için kullandığınız modülün bilgilerini mutlaka kontrol edin:
| Özellik | L298 | MX1508 | TB6612FNG |
|---|---|---|---|
| Anahtarlama yapısı | Bipolar transistör | MOSFET | MOSFET |
| Motor besleme gerilimi | Entegre 46 V’a kadar; modüller genellikle 5–35 V | Yaklaşık 2–10 V | 4,5–13,5 V (en fazla 15 V) |
| Kanal başına sürekli akım | 2 A’e kadar (iyi soğutmayla) | Yaklaşık 1,5 A | 1,2 A (anlık 3,2 A) |
| Sürücü üzerindeki gerilim kaybı | Yüksek (akıma göre birkaç volt) | Düşük | Düşük |
| Hız kontrolü | ENA/ENB pinlerine PWM | IN pinlerine doğrudan PWM | PWMA/PWMB pinlerine PWM (100 kHz’e kadar) |
| Kontrol pini sayısı (iki motor) | 6 (IN1–IN4, ENA, ENB) | 4 (IN1–IN4) | 7 (AIN1, AIN2, PWMA, BIN1, BIN2, PWMB, STBY) |
| Lojik besleme | 5 V (modüldeki regülatörden alınabilir) | Modülde ayrı lojik besleme pini yok | 2,7–5,5 V (VCC pini) |
| Soğutucu | Gerekli; modülde hazır gelir | Gerekmez | Gerekmez |
| Kart boyutu | Büyük | Çok küçük | Küçük |
Tablodan görüldüğü gibi L298 yüksek gerilimde çalışabilen ama verimi düşük bir sürücüdür. MX1508 ve TB6612FNG ise daha düşük gerilimlerde çalışır, buna karşılık MOSFET yapıları sayesinde enerjinin çok daha azını ısıya dönüştürür.
3. Verim ve Gerilim Kaybı Neden Önemli?
L298’in çıkış katındaki bipolar transistörler, akım geçerken üzerlerinde belirgin bir gerilim düşümüne neden olur. Bu kayıp motor akımı arttıkça büyür ve ısı olarak açığa çıkar. L298 modüllerinde büyük soğutucunun bulunmasının sebebi de budur.
MOSFET tabanlı sürücülerde ise iletimdeki direnç çok düşüktür. Motor, besleme geriliminin neredeyse tamamını alır ve sürücü belirgin şekilde ısınmaz. Pille çalışan projelerde bu fark, hem motor gücüne hem de pil ömrüne doğrudan yansır.
Örnek: İki adet 18650 pille (yaklaşık 7,4 V) beslenen küçük bir robot araba yaptığınızı düşünün. L298 kullanırsanız motorlara akıma bağlı olarak yalnızca 4–5,5 V civarında bir gerilim ulaşabilir ve araç beklediğinizden yavaş gider. Aynı araçta TB6612FNG kullandığınızda motorlar pil gerilimine çok yakın bir gerilimle çalışır.
4. Bağlantı ve Kontrol Farkları
✔️ L298’de motorun yönü IN1 ve IN2 pinleriyle, hızı ise ENA pinine verilen PWM sinyaliyle belirlenir. Modüldeki ENA ve ENB jumper’ları takılıysa motor her zaman tam hızda döner; hız kontrolü için jumper’ı çıkarıp bu pini Arduino’nun bir PWM pinine bağlamanız gerekir.
✔️ MX1508’de ayrı bir hız pini yoktur. Yön için IN pinlerinden birini LOW tutup diğerine PWM uygularsınız. Bu yüzden iki yönde de hız kontrolü istiyorsanız her motor için iki, iki motor için toplam dört PWM pini ayırmanız gerekir.
✔️ TB6612FNG’de yön AIN1 ve AIN2 pinleriyle, hız PWMA pinine verilen PWM ile ayarlanır. Sürücünün çalışması için STBY pininin HIGH olması gerekir; bu pini boşta bırakırsanız motorlar dönmez.
Üç sürücüde de Arduino’nun GND’si ile motor beslemesinin GND’si birbirine bağlanmalıdır. Ortak GND olmadan kontrol sinyalleri doğru algılanmaz.
5. Hangi Projede Hangisi?
✔️ 12 V’un üzerindeki motorları sürmek veya bir bipolar step motoru basit şekilde denemek istiyorsanız L298 uygun bir seçimdir. Vidalı klemensleri ve hazır regülatörü sayesinde deney yapmak da kolaydır.
✔️ Oyuncak motorları, 3–6 V’luk küçük redüktörlü motorlar ve 1–2 hücreli pille çalışan küçük robotlar için MX1508 yeterlidir; az yer kaplar ve ek bileşen gerektirmez.
✔️ Pille çalışan robot arabalarda, çizgi izleyen ve denge robotlarında TB6612FNG en dengeli seçenektir. Hem verimlidir hem de hızlı PWM ile motorları sessiz ve hassas şekilde kontrol eder.
✔️ Kanal başına birkaç amperden fazla akım gerekiyorsa bu üç sürücü de yetersiz kalır; BTS7960 gibi yüksek akımlı sürücülere yönelmek gerekir.
Diğer seçenekleri motor sürücü kategorimizde inceleyebilirsiniz.
6. Sık Karşılaşılan Hatalar
✔️ Motor akımını hesaba katmadan sürücü seçmek; motorun kalkış (stall) akımı, normal çalışma akımının birkaç katı olabilir. Sürücünün anlık akım sınırını bu değere göre değerlendirin.
✔️ TB6612FNG veya MX1508’i besleme sınırının üzerinde bir gerilimle çalıştırmak; örneğin 12 V’luk bir adaptörü MX1508’e bağlamak entegrenin bozulmasına yol açabilir.
✔️ L298 modülünde 12 V’un üzerinde besleme kullanırken 5 V regülatör jumper’ını takılı bırakmak; bu durumda regülatör aşırı ısınabilir. Yüksek gerilimde jumper’ı çıkarıp 5 V’u ayrı bir kaynaktan verin.
✔️ Motorları Arduino’nun 5 V pininden beslemek; motorların çektiği akım kartın sıfırlanmasına neden olabilir. Motor beslemesini her zaman ayrı bir kaynaktan sağlayın.
Sonuç
L298, yüksek gerilim ve kolay deney imkânı sunan ama verimi düşük, büyük bir sürücüdür. MX1508, düşük gerilimli küçük motorlar için ucuz ve pratik bir çözümdür. TB6612FNG ise pille çalışan robot projelerinde verimi ve kontrol hassasiyetiyle öne çıkar. Seçim yaparken önce motorunuzun çalışma gerilimini ve akımını belirleyin; doğru sürücü bu iki değere göre kolayca ortaya çıkar.