HC-SR04, Sharp IR ve MZ80 Mesafe Sensörü Karşılaştırması
Robot araçlarda engelden kaçmak, bir depodaki sıvı seviyesini izlemek ya da bir kapının önünde birinin durup durmadığını anlamak için mesafe sensörü gerekir. Arduino ve ESP32 projelerinde en sık kullanılan üç seçenek HC-SR04 ultrasonik sensör, Sharp kızılötesi mesafe sensörleri ve MZ80 (E18-D80NK) kızılötesi engel sensörüdür. Üçü de “önümde bir şey var mı, ne kadar uzakta?” sorusuna cevap verir; ancak bunu farklı yöntemlerle yapar ve farklı türde çıkış verir. Bu yazıda bu üç sensörü karşılaştırıyor, hangi projede hangisinin daha mantıklı olduğunu anlatıyoruz.
1. Üç Sensör, Üç Farklı Ölçüm Yöntemi
✔️ HC-SR04: 40 kHz frekansında bir ses darbesi gönderir ve yankının geri dönme süresini ölçer. Mesafe bu süreden hesaplanır.
✔️ Sharp IR sensör: Kızılötesi ışık yayar ve yansıyan ışığın, sensör içindeki konum algılayıcıya düştüğü noktayı değerlendirir (üçgenleme yöntemi). Sonucu mesafeye bağlı bir analog gerilim olarak verir.
✔️ MZ80 (E18-D80NK): Kızılötesi ışık yayar ve yansımanın ayarlanan eşiği geçip geçmediğine bakar. Mesafe söylemez; yalnızca “engel var” ya da “engel yok” bilgisini dijital olarak verir.
Kısacası HC-SR04 ve Sharp sensörler mesafeyi ölçer, MZ80 ise belirli bir mesafe içinde cisim olup olmadığını algılar.
2. Teknik Özelliklerin Karşılaştırması
Aşağıdaki değerler üreticilerin yaygın olarak paylaştığı tipik değerlerdir. Sharp sütununda mağazamızdaki uzun menzilli 2Y0A710 modeli esas alınmıştır:
| Özellik | HC-SR04 | Sharp 2Y0A710 | MZ80 (E18-D80NK) |
|---|---|---|---|
| Ölçüm yöntemi | Ultrasonik (ses yankısı) | Kızılötesi üçgenleme | Kızılötesi yansıma |
| Algılama aralığı | Yaklaşık 2–400 cm | 100–550 cm | 3–80 cm (ayarlanabilir eşik) |
| Çıkış tipi | Dijital darbe (Echo süresi) | Analog gerilim | Dijital, NPN açık kolektör |
| Mesafe değeri verir mi? | Evet | Evet (doğrusal olmayan eğri) | Hayır, yalnızca var/yok |
| Besleme | 5 V | 5 V | 5 V |
| Bağlantı | 4 pin: VCC, Trig, Echo, GND | 3 kablo: VCC, GND, Vo | 3 kablo: kahverengi (+), mavi (GND), siyah (sinyal) |
| Mikrodenetleyici tarafı | İki dijital pin ve süre ölçümü | Bir ADC girişi | Bir dijital giriş |
Tablodaki en önemli fark çıkış tipidir. HC-SR04 ile mesafeyi santimetre cinsinden hesaplayabilirsiniz. Sharp sensörün gerilimini ise bir tablo ya da formül yardımıyla mesafeye çevirmeniz gerekir. MZ80 bu hesapların hiçbirini gerektirmez; tek bir dijital pini okumak yeterlidir.
3. HC-SR04: Ucuz, Yaygın ve Esnek
HC-SR04, Trig pinine yaklaşık 10 µs süren bir darbe uygulandığında ses dalgasını gönderir. Echo pini, yankı geri gelene kadar HIGH seviyede kalır. Bu sürenin yarısı, sesin cisme gidiş süresidir.
Örnek: Echo pininin 1160 µs boyunca HIGH kaldığını düşünün. Ses havada yaklaşık 0,0343 cm/µs hızla ilerlediğine göre mesafe 1160 × 0,0343 / 2 ≈ 19,9 cm olarak hesaplanır.
✔️ Cismin rengi ve parlaklığı ölçümü pek etkilemez; güneş ışığından da kızılötesi sensörler kadar etkilenmez.
✔️ Kumaş, sünger gibi sesi emen yüzeyler ve sensöre eğik duran yüzeyler zayıf yankı verir; ölçüm kaçabilir.
✔️ Echo çıkışı 5 V seviyesindedir. ESP32 gibi 3,3 V kartlarda gerilim bölücü ya da seviye dönüştürücü kullanın.
✔️ Birden fazla HC-SR04’ü aynı anda tetiklemek birbirlerinin yankısını duymalarına yol açabilir. Sensörleri sırayla tetikleyin.
4. Sharp IR Sensör: Analog ve Sürekli Ölçüm
Sharp sensörler mesafeye göre değişen bir gerilim verir. Bu gerilim mesafeyle doğrusal olarak değişmez: cisim yaklaştıkça gerilim artar, ancak eğri bükülür. Bu nedenle datasheet’teki grafikten alınan noktalarla bir dönüşüm tablosu hazırlamak en sağlıklı yoldur.
✔️ Bir ADC girişi yeterli olduğu için kodu basittir ve ölçüm sürekli güncellenir.
✔️ 2Y0A710 modeli 100 cm’nin altındaki cisimlerde yanlış değer verebilir. Kısa mesafeler için 10–80 cm aralığındaki GP2Y0A21 gibi modeller tercih edilir.
✔️ Sensör ölçüm sırasında darbeli akım çeker. Besleme hattına, sensörün yakınına bir elektrolitik kondansatör eklemek gerilim dalgalanmasını ve dolayısıyla ölçümdeki gürültüyü azaltır.
✔️ Birkaç ölçümün ortalamasını almak okumayı belirgin şekilde kararlı hâle getirir.
5. MZ80 (E18-D80NK): Tak, Ayarla, Kullan
MZ80, sensörün arkasındaki trimpot ile ayarlanan mesafe içinde bir cisim gördüğünde çıkışını LOW seviyesine çeker. Çıkış NPN açık kolektör yapıda olduğu için sinyal hattında bir pull-up direnci gerekir. Arduino’da pini INPUT_PULLUP modunda kullanmak çoğu zaman yeterlidir.
✔️ Konveyör üzerinde ürün sayma, kapı önünde varlık algılama ve robotlarda çarpışma önleme için idealdir.
✔️ Silindirik gövdesi ve vidalı yapısı sayesinde bir panele ya da şaseye kolayca monte edilir.
✔️ Cismin rengi algılama mesafesini etkiler. Koyu ve mat yüzeyler, açık renkli yüzeylere göre daha kısa mesafeden algılanır.
6. Hangi Projede Hangisi?
✔️ Mesafeyi santimetre olarak görmek istiyorsanız (park sensörü, sıvı seviyesi, radar projesi): HC-SR04.
✔️ Uzak mesafede sürekli ve analog ölçüm istiyorsanız (oda içinde insan yaklaşımını izlemek gibi): Sharp 2Y0A710.
✔️ Yalnızca “cisim var mı?” sorusunun cevabı yetiyorsa (sayma, engel algılama, otomatik kapı): MZ80.
Örnek: Bir robot arabanın önündeki engele kaç santimetre kaldığını ekranda göstermek için HC-SR04 kullanılır. Aynı robotun yalnızca 20 cm’den yakına geldiğinde durması yeterliyse, eşiği 20 cm’ye ayarlanmış bir MZ80 hem kodu hem de kablolamayı sadeleştirir.
Ürünleri incelemek için HC-SR04 Ultrasonik Mesafe Sensörü, Sharp 2Y0A710 Uzun Mesafeli Kızılötesi Sensör ve MZ80 Kızılötesi Sensör sayfalarına göz atabilirsiniz. Diğer seçenekleri Mesafe kategorisinde bulabilirsiniz.
Sonuç
HC-SR04, Sharp IR ve MZ80 sensörlerinin her biri farklı bir ihtiyaca cevap verir. HC-SR04 düşük maliyetle santimetre cinsinden ölçüm yapar; Sharp sensörler analog çıkışla uzun mesafede sürekli ölçüm sunar; MZ80 ise mesafe hesabı gerektirmeden güvenilir bir var/yok algılaması sağlar. Projenizde mesafenin kendisine mi, yoksa yalnızca bir cismin varlığına mı ihtiyaç duyduğunuzu baştan belirlerseniz doğru sensörü kolayca seçebilirsiniz.