ESP32 ve MQTT ile Ev Otomasyonuna Giriş: Adım Adım Rehber

21-11-2026 12:19
ESP32 ve MQTT ile Ev Otomasyonuna Giriş: Adım Adım Rehber

Evdeki lambaları, prizleri ve sensörleri tek bir merkezden yönetmek isteyen herkesin karşısına çıkan ilk kavramlardan biri MQTT’dir. Hafif yapısı sayesinde küçük mikrodenetleyicilerde bile rahatça çalışan bu protokol, Wi-Fi özellikli ESP32 kartlarla birleştiğinde düşük maliyetli ve esnek bir ev otomasyonu altyapısı kurmanızı sağlar. Bu yazıda MQTT’nin çalışma mantığını, broker kurulumunu ve bir ESP32 geliştirme kartı ile bir röleyi telefondan ya da bilgisayardan nasıl kontrol edeceğinizi adım adım anlatıyoruz.


1. MQTT Nedir?

MQTT (Message Queuing Telemetry Transport), cihazların bir aracı sunucu üzerinden mesajlaştığı hafif bir haberleşme protokolüdür. Bu aracı sunucuya broker denir. Cihazlar birbirine doğrudan bağlanmaz; her biri broker’a bağlanır ve mesajlar konu (topic) adı verilen adreslere gönderilir.

✔️ Yayınlamak (publish): Bir cihaz, örneğin “ev/salon/sicaklik” konusuna ölçtüğü değeri gönderir.
✔️ Abone olmak (subscribe): Bu konuyla ilgilenen her cihaz veya uygulama konuya abone olur ve yeni mesajları anında alır.
✔️ QoS seviyesi: 0, 1 ve 2 olmak üzere üç seviye vardır. Seviye yükseldikçe mesajın iletilmesi için daha güçlü bir garanti sağlanır.
✔️ Retain (kalıcı mesaj): Broker, konuya gönderilen son mesajı saklar ve sonradan abone olan cihaza hemen iletir. Böylece yeni bağlanan bir uygulama lambanın son durumunu öğrenebilir.


2. MQTT ile HTTP Arasındaki Farklar

ESP32 ile bir cihazı kontrol etmenin tek yolu MQTT değildir; kart üzerinde basit bir web sunucusu da çalıştırabilirsiniz. Aşağıdaki tablo, iki yaklaşımın temel farklarını özetliyor:

Özellik HTTP MQTT
Çalışma modeli İstek–yanıt Yayınla–abone ol (publish/subscribe)
Bağlantı Genellikle her istekte yeniden kurulur Broker ile sürekli açık tek bir TCP bağlantısı
Anlık bildirim Cihazın düzenli olarak sorgulanması gerekir Mesaj, konuya abone olan cihazlara hemen iletilir
Başlık boyutu Metin tabanlı, görece büyük En az 2 baytlık sabit başlık
Birden fazla alıcı Her alıcı için ayrı istek gerekir Aynı konuya abone olan herkes mesajı alır
Uygun olduğu durum Web sayfası, tek seferlik veri alışverişi Çok sayıda sensör ve anahtarın sürekli haberleştiği sistemler

Tek bir röleyi tarayıcıdan açıp kapatmak için web sunucusu yeterlidir. Cihaz sayısı arttığında ve sensörlerle anahtarların birbirinden haberdar olması gerektiğinde ise MQTT çok daha düzenli bir yapı sunar.


3. Gerekli Malzemeler

✔️ ESP32 geliştirme kartı (30 pinli DevKit veya benzeri)
✔️ 5 V 1 kanal röle kartı
✔️ Jumper kablolar ve USB kablosu
✔️ Broker için evde sürekli açık duran bir bilgisayar veya Raspberry Pi gibi bir mini bilgisayar

Birden fazla cihazı kontrol etmek isterseniz röle kartları kategorimizdeki çok kanallı modelleri inceleyebilirsiniz.


4. Broker Kurulumu

En yaygın kullanılan açık kaynaklı broker Mosquitto’dur. Windows, Linux ve macOS için kurulum paketleri bulunur. Raspberry Pi üzerinde paket yöneticisiyle birkaç dakikada kurulabilir. Varsayılan olarak 1883 numaralı port üzerinden çalışır.

✔️ Broker’ın kurulu olduğu bilgisayara modem arayüzünden sabit bir yerel IP adresi atayın. Aksi hâlde IP adresi değiştiğinde ESP32 broker’ı bulamaz.
✔️ Mosquitto’nun yeni sürümleri, ayar yapılmadığında yalnızca aynı bilgisayardan gelen bağlantıları kabul eder. Ağdaki diğer cihazların bağlanabilmesi için yapılandırma dosyasında bir dinleme portu tanımlamanız ve kimlik doğrulama ayarını yapmanız gerekir.
✔️ İlk denemeler için herkese açık test broker’larını da kullanabilirsiniz; ancak bu sunuculara gönderdiğiniz mesajları başkaları da görebilir. Gerçek kullanımda kendi broker’ınızı tercih edin.


5. Röle Bağlantısı

Röle kartının VCC pinini ESP32’nin VIN (USB’den gelen 5 V) pinine, GND pinini GND’ye ve IN pinini GPIO26’ya bağlayın. Birçok 5 V röle kartı, ESP32’nin 3,3 V’luk çıkışıyla tetiklenebilir; yine de kartınızın giriş devresini kontrol etmeniz faydalı olur.

Örnek: Kod “ON” mesajında röleyi bırakıp “OFF” mesajında çekiyorsa kartınız düşük seviyede (LOW) tetikleniyordur. Bu durumda koddaki HIGH ve LOW değerlerini yer değiştirmeniz yeterlidir.

Röleyle 220 V şebeke gerilimi anahtarlayacaksanız bağlantıları mutlaka enerji kesikken yapın ve açıkta iletken bırakmayın. Bu konuda deneyiminiz yoksa ilk denemeleri düşük gerilimli bir yükle yapın.


6. Örnek Kod

Kod, Arduino IDE’de ESP32 kart paketi ve Kütüphane Yöneticisi’nden kurulan PubSubClient kütüphanesiyle derlenir. ESP32, “ev/salon/lamba/komut” konusuna abone olur, gelen mesaja göre röleyi açar veya kapatır ve yeni durumu “ev/salon/lamba/durum” konusuna kalıcı mesaj olarak yayınlar.

#include <WiFi.h>
#include <PubSubClient.h>

const char* WIFI_ADI   = "AgAdi";
const char* WIFI_SIFRE = "AgSifresi";
const char* BROKER     = "192.168.1.10";   // broker bilgisayarin IP adresi
const int ROLE_PIN = 26;

WiFiClient espClient;
PubSubClient mqtt(espClient);

void mesajGeldi(char* konu, byte* veri, unsigned int uzunluk) {
  String mesaj = "";
  for (unsigned int i = 0; i < uzunluk; i++) {
    mesaj += (char)veri[i];
  }
  if (mesaj == "ON") {
    digitalWrite(ROLE_PIN, HIGH);
    mqtt.publish("ev/salon/lamba/durum", "ON", true);
  } else if (mesaj == "OFF") {
    digitalWrite(ROLE_PIN, LOW);
    mqtt.publish("ev/salon/lamba/durum", "OFF", true);
  }
}

void baglan() {
  while (!mqtt.connected()) {
    if (mqtt.connect("esp32-salon")) {
      mqtt.subscribe("ev/salon/lamba/komut");
    } else {
      delay(2000);   // 2 saniye bekleyip yeniden dene
    }
  }
}

void setup() {
  pinMode(ROLE_PIN, OUTPUT);
  digitalWrite(ROLE_PIN, LOW);
  WiFi.begin(WIFI_ADI, WIFI_SIFRE);
  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED) {
    delay(500);
  }
  mqtt.setServer(BROKER, 1883);
  mqtt.setCallback(mesajGeldi);
}

void loop() {
  if (!mqtt.connected()) {
    baglan();
  }
  mqtt.loop();
}

Kodu yükledikten sonra broker’ın kurulu olduğu bilgisayarda Mosquitto ile birlikte gelen mosquitto_pub komut satırı aracıyla “ev/salon/lamba/komut” konusuna “ON” mesajını gönderdiğinizde rölenin çektiğini duyarsınız. Aynı işlemi telefonunuza kuracağınız bir MQTT istemci uygulamasıyla da yapabilirsiniz.


7. Sık Karşılaşılan Sorunlar ve İpuçları

✔️ Her cihaza farklı bir istemci kimliği (client ID) verin. Aynı kimlikle bağlanan iki cihaz, broker’ın birbirlerinin bağlantısını sürekli kesmesine yol açar.
✔️ Konu adları için baştan bir düzen belirleyin. “ev/oda/cihaz/komut” gibi bir yapı, cihaz sayısı arttığında işinizi kolaylaştırır.
✔️ loop() içinde uzun delay() kullanmayın. mqtt.loop() düzenli çağrılmazsa bağlantı kopar ve mesajlar gecikir.
✔️ Broker’ınızı dış ağa açacaksanız kullanıcı adı ve şifre tanımlayın, mümkünse 8883 portu üzerinden TLS şifrelemesi kullanın.

Farklı ESP32 modellerini karşılaştırmak için ESP32 kategorimize göz atabilirsiniz.


Sonuç

MQTT, ev otomasyonunda cihazların düzenli ve hızlı bir şekilde haberleşmesini sağlayan, öğrenmesi kolay bir protokoldür. Bu yazıda broker ve konu kavramlarını, HTTP ile farklarını, Mosquitto kurulumunda dikkat edilmesi gerekenleri ve ESP32 ile röle kontrolü yapan bir örnek kodu ele aldık. Bu temel yapıyı kurduktan sonra sıcaklık ve hareket sensörlerini aynı broker’a bağlayabilir, Home Assistant gibi bir platformla tüm cihazlarınızı tek bir panelden yönetebilirsiniz.

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.