Arduino Ethernet Shield ile Yerel Ağdan Kontrol: Adım Adım Web Sunucusu
Arduino projelerinin çoğu, kartın yanına gidip bir butona basmakla ya da Seri Monitör’den komut göndermekle başlar. Bir süre sonra aynı işi masanızdaki bilgisayardan veya telefondan yapmak istersiniz. Wi-Fi’ın çekmediği bir depoda, pano içinde ya da sürekli açık kalması gereken bir sistemde kablolu bağlantı en güvenilir çözümdür. Bu yazıda Arduino Ethernet Shield ile Arduino Uno’yu yerel ağa bağlıyor, kart üzerinde küçük bir web sunucusu çalıştırıyor ve tarayıcıdan bir röleyi açıp kapatıyoruz.
1. Ethernet Shield Nedir, Ne İşe Yarar?
Ethernet shield, Arduino Uno’nun üzerine doğrudan takılan ve karta RJ45 kablolu ağ bağlantısı kazandıran bir genişletme kartıdır. Kartın üzerinde WIZnet firmasının W5100 veya W5500 gibi bir Ethernet denetleyicisi bulunur. Bu entegreler TCP/IP işlemlerini donanımsal olarak yürüttüğü için Arduino’nun sınırlı belleği ağ trafiğiyle uğraşmaz.
✔️ Kablolu bağlantı: Modem ya da switch’e bir ağ kablosuyla bağlanır. Wi-Fi şifresi, sinyal zayıflığı veya kopma gibi sorunlarla uğraşmazsınız.
✔️ Hazır kütüphane: Arduino IDE ile birlikte gelen Ethernet kütüphanesi, W5100 ve W5500 tabanlı kartları destekler. Kodunuzu değiştirmeden iki tür kartla da çalışabilirsiniz.
✔️ SD kart yuvası: Çoğu shield’da microSD kart yuvası bulunur. Web sayfası dosyalarını veya kayıt verilerini bu karta yazabilirsiniz.
✔️ Durum LED’leri: Kart üzerindeki LED’ler güç, ağ bağlantısı ve veri trafiği hakkında bilgi verir. Sorun ararken ilk bakmanız gereken yer burasıdır.
2. Shield Hangi Pinleri Kullanır?
Ethernet denetleyicisi ve SD kart, Arduino ile SPI üzerinden haberleşir. Bu nedenle bazı pinler shield tarafından kullanılır ve projenizde bunları başka bir iş için kullanmamanız gerekir. Arduino Uno için pin kullanımı şöyledir:
| Pin | Görevi | Not |
|---|---|---|
| D10 | Ethernet denetleyicisinin seçme (CS) pini | Genel amaçlı giriş/çıkış olarak kullanılmamalı |
| D4 | SD kartın seçme (CS) pini | SD kart kullanılmasa da boş bırakılmalı |
| D11, D12, D13 | SPI veri ve saat hatları (MOSI, MISO, SCK) | Ethernet ve SD kart ortak kullanır; D13’e bağlı dahili LED de bu hatta yer alır |
| Diğer dijital pinler ve A0–A5 | Serbest | Röle, sensör ve buton bağlantıları için kullanılabilir |
Shield, SPI hatlarına kartın ortasındaki ICSP konnektörü üzerinden de erişir. Bu sayede aynı shield Arduino Mega ile de çalışır; Mega’da SPI hatları 50, 51 ve 52 numaralı pinlerdedir. Bu yazıdaki örnekte röleyi D7’ye bağlıyoruz.
3. Gerekli Malzemeler
✔️ Arduino Uno R3 veya uyumlu bir kart
✔️ Arduino Ethernet Shield
✔️ 5 V 1 kanal röle kartı
✔️ Modeme veya switch’e uzanan bir ağ kablosu (Cat5e veya Cat6)
✔️ Jumper kablolar ve USB kablosu
Shield’ı takarken pin başlıklarının tam hizalandığından emin olun. RJ45 soketinin metal gövdesi Uno’nun USB soketine değmemeli. Gerekirse araya ince bir yalıtım bandı yapıştırabilirsiniz.
4. Bağlantı ve IP Adresi Ayarı
Röle kartının VCC pinini shield üzerindeki 5 V’a, GND pinini GND’ye, IN pinini ise D7’ye bağlayın. Ardından ağ kablosunu shield ile modem arasına takın. Bağlantı kurulduğunda LINK LED’inin yanması gerekir.
✔️ MAC adresi: Bazı shield’ların altında kendine ait bir MAC adresi etiketi bulunur. Etiket yoksa örnek koddaki adresi kullanabilirsiniz; ancak aynı ağda iki cihazın aynı MAC adresine sahip olmaması gerekir.
✔️ IP adresi: Kartı sonradan kolayca bulabilmek için sabit bir IP adresi verin. Bu adres, modeminizin dağıttığı adreslerle aynı alt ağda olmalı ama başka bir cihaz tarafından kullanılmamalıdır.
✔️ Alt ağ kontrolü: Modeminizin arayüz adresi 192.168.0.1 ise koddaki IP adresini de 192.168.0.x biçiminde yazın.
Örnek: Modeminizin adresinin 192.168.1.1 olduğunu ve DHCP ile 192.168.1.2–192.168.1.100 aralığını dağıttığını düşünün. Bu durumda Arduino’ya 192.168.1.177 adresini verirseniz başka bir cihazla adres çakışması yaşamazsınız.
5. Örnek Kod: Tarayıcıdan Röle Kontrolü
Aşağıdaki kod, Arduino’yu 80 numaralı portu dinleyen basit bir web sunucusuna dönüştürür. Tarayıcıda kartın IP adresini açtığınızda rölenin durumunu ve iki bağlantıyı görürsünüz. “AÇ” bağlantısı “/ac”, “KAPAT” bağlantısı ise “/kapat” adresine istek gönderir ve kod bu isteğe göre D7’yi HIGH veya LOW yapar.
#include <SPI.h>
#include <Ethernet.h>
byte mac[] = { 0xDE, 0xAD, 0xBE, 0xEF, 0xFE, 0xED };
IPAddress ip(192, 168, 1, 177); // kendi aginiza gore degistirin
EthernetServer sunucu(80);
const int ROLE_PIN = 7;
bool roleAcik = false;
void setup() {
pinMode(ROLE_PIN, OUTPUT);
digitalWrite(ROLE_PIN, LOW);
pinMode(4, OUTPUT);
digitalWrite(4, HIGH); // SD kart secimini devre disi birak
Serial.begin(9600);
Ethernet.begin(mac, ip);
if (Ethernet.hardwareStatus() == EthernetNoHardware) {
Serial.println("Ethernet shield bulunamadi");
while (true) {
delay(1);
}
}
sunucu.begin();
Serial.print("Sunucu adresi: ");
Serial.println(Ethernet.localIP());
}
void loop() {
EthernetClient istemci = sunucu.available();
if (!istemci) {
return;
}
// Istegin ilk satiri, ornek: GET /ac HTTP/1.1
String istek = istemci.readStringUntil('\r');
while (istemci.available()) {
istemci.read(); // kalan basliklari atla
}
if (istek.indexOf("GET /ac") != -1) {
roleAcik = true;
} else if (istek.indexOf("GET /kapat") != -1) {
roleAcik = false;
}
digitalWrite(ROLE_PIN, roleAcik ? HIGH : LOW);
istemci.println("HTTP/1.1 200 OK");
istemci.println("Content-Type: text/html; charset=utf-8");
istemci.println("Connection: close");
istemci.println();
istemci.println("<!DOCTYPE html><html><body>");
istemci.print("<h2>Role: ");
istemci.print(roleAcik ? "ACIK" : "KAPALI");
istemci.println("</h2>");
istemci.println("<p><a href=\"/ac\">AC</a> | <a href=\"/kapat\">KAPAT</a></p>");
istemci.println("</body></html>");
delay(1);
istemci.stop();
}
Kodu yükledikten sonra Seri Monitör’ü 9600 baud hızında açın ve ekrana yazılan adresi not edin. Aynı ağa bağlı bir bilgisayarın veya telefonun tarayıcısına bu adresi yazdığınızda kontrol sayfası açılır. Röle kartınız LOW seviyede tetikleniyorsa koddaki HIGH ve LOW değerlerini yer değiştirmeniz yeterlidir.
6. Sık Karşılaşılan Sorunlar ve İpuçları
✔️ Sayfa açılmıyorsa önce LINK LED’ini kontrol edin. LED sönükse kabloyu veya modemdeki portu değiştirin.
✔️ Bilgisayarınızın ve Arduino’nun aynı alt ağda olduğundan emin olun. Komut isteminden kartın IP adresine ping atarak bağlantıyı test edebilirsiniz.
✔️ D4 ve D10’u röle veya sensör bağlantısı için kullanmayın. Bu pinlere bağlanan bir devre SPI haberleşmesini bozar ve shield yanıt vermez.
✔️ loop() içinde uzun delay() kullanmayın. Kart beklerken gelen istekler yanıtsız kalır ve tarayıcı zaman aşımına düşer.
✔️ Kartı modem üzerinden internete açmayın. Bu örnekte şifre veya kimlik doğrulama yoktur; adresi bilen herkes röleyi kontrol edebilir. Uzaktan erişim gerekiyorsa VPN gibi güvenli bir yöntem tercih edin.
Uno ile uyumlu diğer genişletme kartlarını görmek için shield kategorimize göz atabilirsiniz.
Sonuç
Ethernet shield, Arduino projelerini yerel ağa taşımanın en sade ve güvenilir yollarından biridir. Bu yazıda shield’ın kullandığı pinleri, IP ve MAC adresi ayarlarını, tarayıcıdan röle kontrolü yapan bir web sunucusu kodunu ve sık karşılaşılan sorunları ele aldık. Bu temel yapıyı kurduktan sonra sayfaya sıcaklık ve nem değerlerini ekleyebilir, birden fazla röleyi tek ekrandan yönetebilir ya da ölçüm verilerini shield üzerindeki SD karta kaydedebilirsiniz.